NIVÎS KOVARA NIVÎS KEW
Kovara malpera Amûdê - mehane, çandî, wêjeyî û hunerî Hejmar 8 - 21.9.2001


DESTPÊK
Bûbê Eser:
Gilî û gazin!

ADAR JIYAN:
Mirov tevlî mafên xwe ji dayik dibin

EHMED HUSEYNÎ:
Xwe amade bike!

CÎHNAN ROJ:
Pêsîrên mar pê de vedayî!

MARCEL PROUST:
Mirina Baldassare Silvande

ADAR JIYAN:
Av di miskaran de nasekine

HELÎM YÛSIV:
Wêjeya Kurdî li rojavayê Kurdistanê

EHMED HESO:
Xewna te ya şêrîn

BÊWAR IBRAHÎM
Qamişlo

KONÊ REŞ
Nameyek ji Kamîranê Haco re

YOUNIS ELHEKIM:
Rving, Brann Mirin

MIZGÎN MEHMÛD:
Kulîlka evînê

M. NUREDDIN YEKTA:
Hesreta Kurdistanê

KEMAL NECÎM:
Riwê te

CÎHNAN ROJ:
2 helbest

CANKURD:
Bo Turkan


EDÎTOR
ERŞÎV
KURDÎ
EREBÎ



LÊGERÎN

PIRTÛKA MÊVANAN
LÎNK
E-KERT
NÛÇENAME
METEOROLOJÎ
CHAT
SMS
WERGER
E-MAIL
NAVNÎŞAN
ALÎKARÎ



KURDISHMEDIA
KURDISTANICA
ENSTÎTUYA KURDÎ
MALPERA LÊGERÎNÊ





Mirina Baldassare Silvande
Marcel Proust Cgir Kont Silvanyay


Marcel Proust


Apollo ivaniya tertewal Admetos dikir, helbestvan dibjin.
Di her mirov de yezdanek heye ku zar tan dike.


                                                            Emerson

I

- Alexis birzok, wisan negirn. Hema dibe ku cgir kont Silvanyay hespek j bide we.
- Hespek mezin an cankek?
- Belk hespek mezin mna y birz Cardenio. L bi rast j dibjim, niha wisan... li rojbna ardehsaliya xwe... negirn!
avn Alexis ji pit rondikan ge bn dema ew ponij ku dibe hespek l b diyarkirin rojbna w j hat br. L dsan j xemgniya w bi temam xelas neb imk diviyab ew biya nik mam xwe Baldassare Silvande, cgir kont Silvanyay. Er Alexis, pit bihstib ku ap w nikare sax bibe j, end caran bn seredana w. L pit hing titek wek ber nemab. Baldassare hay ji nesaxiya xwe bb dizan ku w, her zde, s jnsal mabn. Alexis t nedigiha ka awa v pitrastiy mam w bi xemgniy nekutib yan dn nekirib, hest p kir ku nikare li ber xwe bide ap xwe bibne. Ew diram ku mam d bguman ji dawiya xwe ya nz dib bipeyive w d nikariya xemn mam xwe vebirevne ta d nikariya rondik hsirn xwe j newerne. W herdem li hember ap xwe, mezintirn, kexetirn, xurttirn, engtirn dilnermtirn lzim xwe hurmetek mezin heb. W pirr hez dikir ji avn mam xwe yn gewer, simln w yn boz okn w, yn ku j re di dema zaroktiy de penagehek bizewq narn bn diibn asgehek dijmin ticaran nikaribe xwe bigihniy, bi qas hespikn hsk colank xweik ji ayingehan j proztir bn. Bneweriya rebn tund a bav Alexis j re xerb ne-eciband b ew di aop xeyaln xwe de li perojek b ku bi berdewam li ser pita hespek mna xanimek nazenn qeeng hind padahek j wuredar be, zelamn meng deal li ber w kesn mna mam w bn. W dizan ku bi xwe j diibe mam xwe y kexe lewend dizan ku ew mam jr, qenc e, bi qas metranan an generalan bihz bibandor e. Er w ji gotinn dbavn xwe fam kirib ku mamo xwed hin kmasiyan j b. Ta dihat br ka mam iqas bnteng b dema pismam w Jean Galas henek p dikirin, herwiha dihat br ka awa irskn avn mam w zewqa w ya xweperest peyitandib dema kont Parmay soz dab ku xwika xwe bidiy (hing mam ji bo veartina kfxweiya xwe didann xwe rrikandibn mna ber lencb girnijb ku Alexis qet j hez nedikir) dihat br ka awa Lucretia, ya ku bi ferm j ji muzka w hez nedikir, bnirx dihesiband dema p re dipeyiv.
Dbavn Alexis bi nerastery hin tevger kirinn din j yn mam w destnan dikirin ku haya Alexis qet j tine b l w dibihst ku ew kirin dihatin lomekirin nifirandin.
L hem kmasiyn Baldassare, ta lencna w ya btee j, dibe nemabn. Dema mam zanb ku d belk pit du saln din bikeve nav lsteya miriyan, jixwe d d henekn Jean Galas, dostaniya kont Parmay muzka w bi xwe ima bala w bikiandana w d ima li ser wan xem bixwarana. Di aop xeyaln Alexis de mam w h kexe l ji ber j nirxbilindtir bkmastir b. Mam j re nirxbilind l di heman dem de y chanek din dixwiya. Ango di bhvtiya kurik de pirtikek xem tirs c girtib.
H ji z de hesp hatib xarandin amadekirin loma d dema n b; Alexis siwar hentr erebey b l dsan peya b reta dawn ji malmamostey xwe bipirse. Gava w d bipirsiya, bi dijwar ry w sor b:
- Rzdar Legrand, kjan batir e, mam min bizane yan nizane ku ez ji mirina w haydar im?
- Nizane batir e, Alexis!
- Pa heke w basa hind ji min re kir?
- Ew neke.
- Ma basa w yek ji min re nake? Alexis bi matmay got imk ew tenak vebijark alternatv b ku w pbniya w nekirib: herdem ku di xeyaln xwe de di seredana mam xwe, w dibihst ku mam w mna qeeyan bi dilnerm basa mirina xwe dike.
- L hema heke dsan j bas kir?
- J re bibjin ku ew a bye.
- Pa heke bigirm?
- Spdey hn jixwe zde girne, hn li cem w negirn.
- Ez negirm!? Alexis bi bhvt qr, - l hing ew bifikire ku ev qewimn min xemgn nake, d birame ku ez j... ji mam xwe y ezz hez nakim!
dsan rondik hatin avn Alexis. Diya w d hew kar l bip loma hat kur xwe; n.
Pit ku sersaqoy xwe y bik li bersifk da dest berdest, ku taxima ciln w yn xizmetkariy li gor arma nana Silvanyay kesk sp b, Alexis bi diya xwe re bskek rawest li deng keman, y ku ji odeya cran dihat, guhdar kir. Pa serkiya wan ber bi odeyek pirr mezin a dwarcam gilover ku cgir kont ango vskont pirr caran t ve b. Dema bikev w odey, d li pber xwe deryay bibn, heke li ser mil xwe bizivir, d mrg, men daristan li ber te bin; li kuncikn odey du pisk, sorgul, xaxa gelek alavn muzk hebn. Ew bskek sekinn.
Alexis bizir cem diya xwe, w fikir kir ku w dixwest w bihemzne l kurik bi dengnizm, dev bi guh dayik ve got:
- Mamo end sal ye?
- Ew pper bibe se.
Li ber dev Alexis b ku bipirse: "Ma tu bawer dik ku ew qet bikare xwe bigihne sesaliy?" l newr.
Der veb, Alexis veleriz, xuzmetkar got:
- Rzdar cgir kont d aniha b.
Pit kurtebskek xizmetkar veger du firindeyn tawis berxikek, n ku cgir kont bi xwe re dibirin herder, ann. Pa deng pngavan hat der dsan veb.
"Tit nabe", Alexis, ku dil w herdem bi bihstina dengan pt l dida, ji xwe re fikir, "bawer dikim ew xizmetkarek e... er, xizmetkar." L di heman dem de dengek nerm hat guh w.
- Rojba, Alexisko, rojbna te proz be.
gava w mam xwe dihemzand, tirs bi ser de . Dixwiye ku mam w j hay j b loma, by ku bala xwe bide ser kurik, ew bi ten hit daku kurik tirsa xwe vebirevne, li diya w zivir bi kfxwe ew, jinbiraya xwe, ya ku w pit mirina diya di dinyay de ji her kes zdetir ji w hez dikir, axaft.
Alexis hedinb li hember mam xwe, y ku xortemrek cazbedar b h hema qet spolkt j nedixwiya, y ku mrxas gernasiya w ew qas di ser snoran re b ku di demn trajk n jiyana xwe de j xwe bextiyar dida xwiyandin, hest bi dilnermiyek btixb dikir. Alexis dixwest xwe biavje stoy mam xwe l tirs ku w bibetilne w qels bike. Awirn mam w yn xemgn narn hema dikirin ku Alexis bigirnin. Alexis dizan ku avn mamo herdem xemgn bn di bskn bextiyariy de j wisan dixwiya ku ew xemrevn ji bo kul kovann xwe yn nenas hv dikin.
L di w klk de Alexis diram ku xemgniya apo bi egd qewirand revb avan n ku di ber gep alekn w yn lawazby qurmi re di bneweriya w de tenak endamn bhle rastnander bn.
- Dizanim, Alexiskoy delal, ku tu dixwaz bi hentrek cothesp biajoy, Baldassare got, - sib hespek d ji te re b ann. Salek din ez bi dana hespek din wan bikim cot pit salek din ji w ez hentr erebey j bidim te. Belk tu dikar sal w hesp biceribn l siwar bib; pit ku vebigerim, em bi hev re biceribnin. imk sib ez bi rast j biim, Baldassare l zde kir, - l ne bo demek dirj. Pit kmtir mehek ez vebigerim em bi hev re biin paniya nvroy ya kenawer komediyek ku min soz daye te j bi xwe re bibim.
Alexis dizan ku mam w d end hefte li cem dostek xwe biborandina, w herwiha dizan ku mamo h j dikar bie tiyatroy; l ramana mirin wisan kurik xofandib ew h j di nav klbetann xwe re idandib ku gotinn mam w ew ji bingeh ve dihbitand matmay dihit.
"Ez p re neim", ew ram. "Ax, mamo d iqas bie dema qerf henekn lstikvanan ken coa cemawer temaevanan bibihze!"
- Ew i awaza keman ya bedew b me bihst dema em hatin hindir? diya Alexis pirs.
- Ay! Ma ew li ber we bedew b? ry Baldassare ge b. - Ew romans b ku min basa w ji we re kirib.
"Ma ew bi xwe pk dike?" Alexis fikir. "awa serketina muzka w dikare di v rew de j w kfxwe bike?"
Tam di w bsk de ry cgir kont vequlip janek dijwar, gepn w zerikn, dev w be b, eniya w qurmi rondik ji avan herikn.
"Wey Xwedyo!" Alexis di dil xwe de qr, "d ew hew dikare xwe kfxwe bide xwiyandin... Weyla mamo rebeno! L ima ew ewqas ditirse naxwaze ku em bi rewa w biin? ima ew bela xwe ji xwe venake?"
L amaje girovn trjan n felcbn, yn ku carinan wisan dikirin mna ku Baldassare di nav asinan de b meriandin opn xwe li bedena w dihitin ry w diguherand xerabewneyek di nav kul kovann bijan de, d v car nerimbn.
Pit ku Baldassare avn xwe ji rondikan paqij kirin, bi kfxwe dsan dest bi suhbet kir.
- Wer dixwiye ku duk Parmay d ji te re ne xwedost e, ma ne? diya Alexis bi baheng pirs.
- Duk Parmay! Baldassare bi hrs qr. - Duk Parmay ne xweheval! Ev hn i dibjin, xwika delal? A v spdey w ji min re peyamek and kela xwe ya Illyriay ji min re pnma kir ku belk heway iyay kr tenduristiya min b.
Ew bi lezok rab ser xwe l jana xwe ya dijwar j bi xwe re iyar kir loma bare ma ku bskek rabiweste; h jan ba bernedab, w bang kir j:
- W nameya li rex doeka min bnin.
bi lez xwend:

Heval min ezz Baldassare, i qas ne xwe e ku ez nikarim bm we bibnim hwd.

Bi v dostaniya mr ry w ge b. L serdanser, belk ji bo ku kfxweiya xwe, ya ku w nirxek berz nediday, vebire, w didann xwe rrikandin bi xweik l bi btee biir an bra Alexis ku herdem fikiriye ku heman nane ji ry nearam mirin deng vedidin.
Heman devxwariya Baldassare ya ji Alexis re nas avn kurik vekirin, nexwe ew li hizra mam xwe fikirb hez kirib li wan ryan binere ku li ber mirin ne, yn bi herher ji rastiya rojane veqetne ku her zde biirokek bi gernas nearkir, biirokek dilnerm xemgn, a esman bzarby belk bikare biirise. Niha w guman nedikir ku Jean Galas mna ber karb mamo biqehirne, dizan ku di veariyek di kfxwe di na tiyatroy ya mam nesax de tine b, ku Baldassare ket ber mirin j dsan her li ser jiyan diram.
Bi rya ber bi mal ve ket ramana Alexis ku ew j carek bimire, tev ku h gelek saln w yn mamo zdetir li ber w bn, d dotmama Baldassare, kontesa Alriouvrey, herwiha baxevan w y pr j ji w bi xwe zde dirj nejn. Roccoy baxevan tra xwe zengn b ku bikare xwe vebikine bnvedana priy l dsan j t diko daku h j zdetir pare bicivne t diko xelatek eref ji bo sorguln xwe werbigire. Tev heftsaliya xwe j kontes pira xwe reng dida nivsar, n ku t de pesna bneweriya w ya ciwanib, pwaziyn w yn xweik, servsn w yn kubar dihat dan, bi pare di rojname kovaran de didan weandin.
Van mnakan qet matmana ji ber tevger rabn-rnitina mamo km nedikir; berevaj: h pln hbetiy di kurik de dizeximandin ku hd hd ev matman b hbet kurik bi wan qonaxan, n ku jiyan, a w bi xwe j p re, bi papak ber bi mirin ve dibirin, behecand.
W bi xurt biryar da ku ew di jiyana xwe de nede pey leylanoka derewn ruxner nebe mna peyambern ber yn bieref xwe bi end hevaln xwe yn lstikan re vebikine olistanek.
L ba b ku jiyan ji henekkirina bi dbavan bihztir b wek bervdan tirazek snga xwe, ya ku w h hem r jirn zeximnende j veneikandib kaniya w hik nekirib, pk kurik kir. kurik dest bi vexwarina bi co bi kfxwe kir aop xeyaln w yn dewlemend jbawer bi avn guhdar nalnn w man dilsariyn w pne kirin.

(Dmahk heye)


Ji Fînî: Husein Muhammed
         (mehname@yahoo.com)



Heger rexn yan nerînên te li ser vê berhemê hebin, ji kerema xwe re wan di GUFTÛGOYA malperê de binîvisîn yan jî di rêya EMAILê re ji me re rêke.



copyright 2000-2001 amude.de [ info@amude.de ]