NIVÎS KOVARA NIVÎS KEW
Kovara malpera Amûdê - mehane, çandeyî, wêjeyî û hunerî Hejmar 19 - 21.08.2002
                           [ amude.com/nivis] [ nivis@amude.com]
  [DESTPÊK] [EDÎTOR] [TÊKILÎ] [ERŞÎV]

 
       
   
 

Dîlawer Zengî
Pvana helbest toreya miletek bi serbestiya w milet ve girday ye.
Rewşa gel kurd ya ceopoltk dabeşbna wan kiriye ku rewşa helbest toreya Kurdan bi gişt wek rewşa ramyar civak be.
Di baweriya min de temen toreya kurd ne kmtir deh bebilskan e. Ji dema Mretiyan, ji babilskn navn ta bi dawiya babilska nozdehan e, di end qnaxan re derbas dibe.
Goptka yekemn di dema babilska dehan de, bi serkşiya helbestvan Baba Tahir Hemedan, xwediy arnan e. Ev helbestvan xwediy ptol zanyariya yektiya jwer (Kozmos) ye. Bi raman hizira yariya xwe di Xweda xweberiy de dihingavt.

Goptka diwemn di babilska panzdehan de bi serkşiya Mele Ehmed Cezr ve t xuyakirin. Ev helbestvan kurd y pş b ku helbesta "xezel" (evn) ya islam derbas toreya kurd kiriye nuhtiye.
Goptka siyemn di bebilska hevdehan de, di roka navdar (Mem Zn)a Ehmed Xan de diyar e. Tişt balkş ku di w dem de li Ewropay ji bo ol dr katolk pirotistan hevd dikuştin. L li Kurdistan deng zengil hişyar rizgariya gel kurd li ser dest Xan xweş dihat.

Di babilska nozdehan de goptka kilaskiyeta n di berhem nivsandinn helbestvan Nal, Salim, Mustefa Beg de t nuhtin. Ev kilaskiyeta n ji bo rizgariya netewey j dihat bikarann. Nemaze di navna dawn ji babilska nozdehan de li ser dest helbestvan mezin Hac Qadir Koy.
Ta bi v roj ev şwe di nav helbestvann Kurdan de t bikarann, nav in mezin di v ry de, di ezman helbesta kurd de geş bne.

Ji Şer Chan y Yekemn ve helbesta njen li nik Kurdan dest p bye. Li gor baweriya min, ew j di end qnaxan re derbas dibe:

Qnaxa yekemn di nevbera herd şern chan de, bi serkşiya Şx Nr, Şx Salih, Qedr Can Goran mezin b.
Goran mezin ne ten ber helbesta kurd ber bi nkirin ve kiriye. L bel ew helbestvan helbestn Byron, Schiller La Martin wergerandine kurd.

Qnaxa diwemn pişt serhildana tevgera Ruwange bi serkşiya helbestvan mezin Şrko Bkes b.
Manfestoya Ruwange ji bo tazekirina helbesta kurd hawarek b. Mirov dikare bibje ku ev manfesto digel nkirin azadiya helbest, nkirin di ziman, raman, rok nrn in n di civat de b.
Pişt v tevger qnaxeke n li ser dest end rewşenbrn kurd mna Enwer Mesyef, Qadir Mrza Ibrahm ... hwd b. Evan rewşenbran bi nbn nxwaziy bang dikirin.

Di roja ro de,di nav Kurdn Sriy de dest bi nivsandina helbesta n bye. Kelandinek li ser pmayn Qedr Can, Cegerxwn, E. Nam, Osman Sebr, Celadet, Kamran, Ehmed Şx Salih Trj dibe. Hin xortn n bi şweyek n dixwazin destpbikin. Hilma nbn ji durv, naverok, wneyn huner ji ziman wan difre. L di baweriya min de berhemn wan ne pijyay ne. Sedemn w pir in. Derd kuln me gelek in. Ev cih ne cih serseknandina v yek ye.Ten dişt balkş e. Hirmeta huner ziman Cezr, Xan, Nal, Goran Cegerxwn bigrin bixwnin. kevn xwe biparzin nbn biafirnin. Li berhemn chan varqilin ji hem kaniyan vexwin. Folklor, ziman, tore, and hunera me dewlemend e. Bi hiş hizir xwe biramin bi ziman xwe binivsnin.
Raste em nikarin (şretan) li helbestvan bikin, yan snoran ji w re dnin. L div ji me zelal be naveroka afrandin, raza sermediya helbest ye. Ne bi hewcey naskirin ye. Ew perwaz dike bilind difire, ji bo bibe mal mirovatiy. Ji ber v, tu nikar afrandinn mirovatiy -yn demn br -yn miletn chan. Nemaze ji qonaxa Homros ta bi Sartre yn ber wan ji qonaxa erkoloj ya dema Gilgamiş ya ku dawiya w bi Homros ve t bestn tune bik.

Helbest awa dibnim ji bo min i ye?
Helbest ne diyaredeke sekin bliv e. Ne j dtaniyeke ekadm ye. Liv guhzeke hundir di chana peyv şorezaran de digere.
Xwendina helbest ji mirovek ta bi mirovek din ne ten cuda t guhertin. L bel, xwediy (afrandek) helbest bixwe, pişt end xwendinan, tişt in n j re xuya dibin. Ev j ji ber ku (his) di snora şorezaran de nay bestn, ne j t hevragirtin. Ji ber ku ziman nikare (his) di byna w ya xweber de jiber bike.
Div tkiliyeke giyan di navbera xwendevan helbest (pirsur pirsur) de hebe.
Vca, em dikarin bibjin helbest jiyaneke sermed di pşketin nkirina raman, hizir, ziman, huner civak de ye.
Helbest deryayeke ji evna bsnor e. Diz diherike b rawestan miiqandin.

irskek ji ronahiy di nivsandinn hin ke xortn me yn nhat ciwan de dibnim. Hviyn mezin di paşeroj de ji wan re dixwazim.

1-8-1999


<<< Veger rûpela destpêkê
 
 

 -----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
 copyright © 2000-2002 amude.com [ info@amude.com ]