NIVÎS KOVARA NIVÎS KEW
Kovara malpera Amûdê - mehane, çandeyî, wêjeyî û hunerî Hejmar 19 - 21.08.2002
                           [ amude.com/nivis] [ nivis@amude.com]
  [DESTPÊK] [EDÎTOR] [TÊKILÎ] [ERŞÎV]

 
       
   
  B guman, ji bo tomarkirina drok, and, ziman hertişt girday gel neteweyek rojnameger pdiviyeke ne ten girng e; zor girng pwst e. Ew weke peralek ye, di xwe de, ji bil and ziman w gel pileyn pşketina w, hem byer, rdaw rojavn ku di pvejoya droka w milet de qewimne tomar dike , awa ji nifş roja xwe re, ji nifşn dahaty (wb, mand) re j tomar pşkş dike; heta bi heta diparze. Weha j, ew (ango rojnameger) ji nifş serdem re dibe rşan, mamoste lvegereke zor girng, da ku ew nifş bi buhrka gel netewa xwe ve; bi pvejoya karwana bav kaln xwe ve; bi awabn ilobna pşketina bav kaln xwe ve tkildar bibe hem bye-ran, yn xweş j yn nexweş j ku bi ser nifşn buhrk de barne, baş nas bike sd j werbigre. Wek Kek Mesd Barzan di axaftina xwe de, ya ku roja 25- Adar 2002-an li Encmena Niştman ya Kurdistan goti b, an b zimn "gereke em wan byeran ji br nekin ji bra me nein". Bel div em wan ji br nekin, da ku neviyn me yn paşeroj, dsa gotin ya Kek Mesd e , "van destketiyn bi dest ve hatine wek rojn xweş byern xweş bizanin, ku ew j berhemn dana gelek qurbanan xebateke mezin in. Byern diltezn j ku em yad dikin ji bo w yek ye da bizanin i xedr i zilm li gel kurd gel Kurdistan hatiye kirin. Ev j ne ji bo w yek ye ku hizra tolvedan di nav gel xwe de kr bikin. L ji bo hind ye ku em hem bi hev re bixebitin da careke d ew byern diltezn, ew zilm zordar dubare nebe".

Ji bo parastin, pşvebirin dewlemendkirina ziman miletek j, rojnamegeriy roleke zor berz bala, roleke pir girng pwst heye. Helbet rojnamegeriya her miletek v rol hiltne ser miln xwe, l li ba miletn bindest bi taybet j li ba gel Kurd - ku ev nzk sedsalek ye şer hebna w ziman w bi tund tte birvebirin - ev rola rojnamegeriy hn berz balatir e; hn girng pwstir e. Gelo, ma ta ro j kovara "HAWAR"-, ji rziman rastnivsandina Kurmanciya jorn re, ne rber, mamoste avkaniya her girng e - eger em nebjin ya tek ten ye? Gelo, ma ne bi hinz saya w kovar xwediy w y nemir mr Celadet Al Bedir-Xan e, em bne xwed alfabe, rziman rastnivsandineke standard? Bi ser van hem rol erkan de j, eger mirov bne bra xwe ku şer, xebat berxwedan ne ten bi tifing tte kirin; ew bi peyv pns j tte kirin, hnga rola rojnamegeriy d ji me re hn zelaltir bibe. Ma ne hn pşiyn me gotine "mar bi peyva xweş ji kuna xwe tte der".

Di demeke pir aloze de, demeke ku gel Kurd ji hem aliyan ve keti b bin gef gurn neman; di demeke ku r li ber peyva azad ya bi kurd hati b girtin, mr nemir hja, Mr Miqdad Midhet Bedir-Xan dt ku pdiviya netewa Kurd bi xebata pns bi riyeke hemdem hemerx - riya rojnamegeriy heye. Lewre j biryara xwe da ku rojnameyeke kurd diyar gel xwe y Kurd bike, da ku di xebat berxwedana w de ligel tifing bibe hemsoz hempeyman. L ji ber hoyn zor, stem bindestiy yn kirt, ku r li pş azadiya hizr bran girti bn, mr hja Miqdad Midhet Bedir-Xan near dibe ku li welat mişextiy, li Qahray, mzgna weşana yekemn rojnama kurd bide xelk xwe y Kurd rojnameyeke 15-rojn bi nav welat Kurdan, KURDISTAN, di 22- Nsan 1898-an de, diyar gel xwe dike. Yekser j, w rojnamey, di ezman kurdayetiy de, wek Rojek trj avtin tşkn xwe gihande seranser Kurdistan.

Helbet ew gav, di droka xebata netewa Kurd de, guhartineke zor girng nirxbuha ye. Lewre, di w roj de peyva kurd digel gule fşekn tifingn tkoşern kurdhez bye hevsoz. Bel, ev roja ha, di droka Tevgera Rizgarxwaza Netew ya Kurdistan de, rojeke pirşingdar e; diyar aşkere dike ku gel Kurd li her cih dever, di her dem axan de dilketiy peyva azad, rizgar azadiya xwe ye.

Wek tte zann - herend ev yeka ne mebesta gotara min e - ji roja roj de dagirkern Kurdistan herdem dane xwe ku Kurdan ji hol rakin, and ziman wan tune bikin wan ji netewbn taybetiya wan ya xweser bikin. Ji ber hind j, riya rojnamegeriya kurd her dijwartir bye, tij kelem stir bye; dagirkern Kurdistan yn hov herdem dane xwe ku rojnamegeriya kurd j - wek her tişt din girday bi Kurd Kudistan ve - ji hol rakin nehlin ku ew li i ciyan vejiyan bibe bi pş keve; dergehn apxanan l girtine, li pş weşandin belavkirina w kend bend danne; rojnamevann Kurd mişext, girtin ldan dtine, herdem belengaz stemlkir bne. Bel gelek caran rojnamevann kurd, ji bo domandina v riya proz pşvebirina karwana peyva azad, giyann xwe kirine qurban, xan navmaln xwe firotine bne hevaln ş eziyetn mezin. Ji ber hind j rojnameya "Kurdiastan", ne li Kurdistan, l li dervey welt, li Qahray der ket. Her end mehan j li welatek dtir dihate weşandin ten ar salan ber xwe da. Di wan ar salan de ten (31) hejmar j derketin. Hej-marn 1.-5. li Qahray, hejmarn 6.-19. li Cinv, hejmarn 20.-23. dsa li Qahray, hejmara 24. li Londray, hejmarn 25.-29. li Folkston herdu hejmarn dawn (30. 31.) dsa li Cinv. Ji ber v sedem j, rojnameya "Kurdistan" bi "rojnameya gerok" hatiye binavkirin. Hjay gotin ye ku pişt ten pnc hejmaran, Siltan Osman li hember rojnameya "Kurdistan" radiweste , bi dar zor, mr Miqdad Midhet Bedir-Xan vedigerne stenbol. Loma j, biray mr Miqdad, Ebdilrehman Bedir-Xan berdewamiya derxistina rojnamey hiltne ser miln xwe li Cinv dest bi weşandin belavkirina "Kurdistan"- dike.

Derxistin belavkirina her end hejmaran ji bajar welatek dtir ji aliyek de dijwariya rewşa rojnamegeriya kurd dide xuyakirin, ji aliyek din ve j xweragir berxwedana dilsozn kurdayetiy tekz aşkere dike. Bel, tev hem zor, pest pkutiy j, dilsoz xemxwarn peyva kurd tucar bhv ne mane xwe ji karwan proz ne dane paş. Bervaj w, dilsoz xemxwarn peyva kurd i gav fersendek girti bin, an snahiyeke azadiy dti bin xebata xwe domandine; rojname kovar ap kirine di v karwan de pngaveke hja avtine. Di nav serhildan şoreşan de, li devern rizgarkir; li bin sbera rjmn dagirker stemkar, di şikeft geliyan, di hembza iyayn Kurdistan yn xweragir serbilind de li her ciyek ku gengaz defret ketiye destn wan, bi kevintir xwertirn alavn ap, rewşenbr, nivskar rojnamevann kurd deng xwe gihandine milet xwe riya xebat tkoşna w, bi rimna peyvn kurdparz, ron kirine - ev milet ku herdem t biriy peyvine kurd yn apkir ye.

Eger di rojek de milet Kurd xwediy tek rojnameyek b, ro bi hinza xwna cangoriyn (şehdn) kurd bi saya xebat berxwedana hem kesn kurdhez welatperwer, li her beşek Kurdistan li hem welatn ku Kurd l cwar bne, bi dehan kovar rojnameyn kurd der dikevin. Ev j ciy şanaz serbilindiy ye. Ji ber ku - wek min ber j got - şer, nemaze j di v dema me de, ne ten bi tifing, ew bi peyv j tte kirin. unk Ev dem ne wek ber ye ku "ten tifing zane", na. Weke Kek Mesd j got: "gava ku pwist b şer bikin me bi mran şer kir". Nuha dem dema peyv ye; dema danstandin ye; dema guhdarkirin pejirandina hevdu ye. Ev j dide xuyakirin b ka iqas rojnemavaniy roleke giring pwst, nemaze di v dema me de, dema changriy de heye.

Di v breweriya gewre nirxbuha de, pwst e em wan dilsozn kurdhez, yn ku giyan temena xwe di riya rojnamegeriy de diyar gel netewa Kurd kirine, yn ku bi dilsoz xweragiriy ev karwana parastine pş ve birine, mna mr Miqdad Midhet Bedir-Xan biray w mr Ebdilrehman Bedir-Xan, mr Celadet Kamiran Bedir-Xan, Premrd, Husn Hizn Mokriyan gelekn din, bnin bra xwe li pş branna wan, bi giram rzdar, ser bejnn xwe bitewnin bi yek deng bjin: We bingeha rojnamegeriya kurd dan, hind Kurd hebin d li ser şopa we ya proz berdewam bin.
Bi v boney j, ez dixwazim hinek, bi kurt be j, li ser mj rewşa rojnamegeriya kurd li Kurdistana Rojava baxivim. Helbet mebesta min rojnamegeriya kurd ya ku bi ziman kurd ye.

Pişt şer Chan y Yek beş Kurdistan, y ku ta hng di bin dest Osmaniyan de b, li gora lihevhatin berjewendiyn hzn ku di şer de bi ser ketine, bi dax kesern giran, bi ser s dewletn ndamezrand de (Tirkiy, raq Sriy) hate dabeşkirin. Weha j Kurdistana me, ya ku di sala 1514-an de, di encama şer aldran de, di navbera mperetoriya Osman ya Sefew de b b du pere, b ar pere, her perak j kete bin dest rjmeke ji ya din şoventir nijadperestir. Ji hing ve ev her herar dewletn dagirker, bi hem şweyn leşker, rzan (siyas) dern hwd. hewil didin ku milet Kurd ji hol rakin; kesayetiya w ya taybet biperiqnin di arewa erebkirin, turkirin fariskirin de bipişfin. Ji dest v siyaseta hov dirinde ya şoven nijadperest, gel Kurd ligel hem sermiyann xwe yn abor, şaristan and toş dijwartirn şer rişn tune-kirin bye hn j dibe, ew, mixabin, li sedsala bst yek - sedsala azad, demokras wekheviy hn ji seretaytirn maf mirovan bpar may. L, li hember v zor, stem nedadmendiy, li hember v bindest ewsandin gel Kurd i li vir li wir destgirday nema; gelek şoreş, serhildan rapern pk ann tu car ji ya xwe nehat xwar dest ji xwe berneda.


Mîr Celadet Bedir-Xan
Li Kurdistana Rojava j rewş her weha b; ji aliyek de hewldann tunekirin pişaftin, ji aliyek de j gel li xwe xwed der diket taybetmendiyn xwe yn netew diparast. Bel, hn di sala 1932-an de (15.05.1932) nemir mr Celadet Bedir-Xan (1893-1951) dest avte ek alaveke hemdem, dest bi weşandina kovara xwe ya giranbuha "Hawar"- kir kfxweşiyeke gelek mezin di nav Kurdan de, bi w gava xwe ya proz, an meydan.

"Hawar" Li Şam derdiket li gelek devern Kurdistan dihate belavkirin, ji gelek aliyn Kurdistan j nivskar rewşenbrn kurd bi berhem, nivsar gotarn xwe ew dixemilandin.
Bi derketina "Hawar"- re, ne ten rojnamegeriya kurd gihşte qonaxeke n, bel bi ser de j ziman Kurd (zarav Kurmanc) b xwed alfabeyeke kurd-latn; xwed rziman rastnivsandineke tekz bi rk pk; xwed zimanek nivsk y standard ku ta ro roj j, ji hem kovar, pirtk rojnameyn Kurmanc re bingeh lveger e; rşaneke payebilind e.
Kovar, bi giran, ji 20 rpelan pk dihat. Hejmara yek ji 16 rpelan hevedudan b. Li destpk, ta hejmara 23-, "Hawar" bi du alfabeya dihate nivsandin; alfabeya ereb-faris alfabeya latn-kurd. L pişt hejmara 23- ten bi alfabeya latn-kurd, ya ku mr nemir Celadet Bedir-Xan bi xwe daniye, hatiye nivsandin weşandin. Car end rpeln bi Firans j (2-4 rpelan) t de c digirtin.

Bguman, pay, nirx rmeta "Hawar" di dil her kurdek de gelek berz bilind e. i gav yek bixwaze li ser rojnamegeriya kurd vekolnek bike yan tiştek binivse, helbet, "Hawar" ciyek sereke taybet di w lkoln an nivsar de distne. unk, bi rast, "Hawar" ne ten kovareke kurd b; ew dibistaneke gişt ye kurdtiy b j. Bel dibistaneke gişt b ji bo belavkirin hnkirina hmann kurdbn yn sereke: ziman, and, folklor, tore, drok, erdngar hwd. Di hejmara yek de ev armancn "Hawar", di bin sernav "Armanc, away xebat nivsandina Hawar" di sergotara hejmar de, bi zelal aşkerey, hatine xuyakirin. Di w sergotar de hatiye gotin ku "Hawara me ber her tişt heyna zman me d bide nas kirin. Lewma ko zman şerta heyn a pşn e. Hawar j pve bi her tişt ko kurdt p bendewar e, d mijl bibe". Pişt re, yekoyeko, kar armancn ku kovar dane pş xwe tne zimn. Ew j, bi kurt, ev in:

1. Belavkirina Alfabeya kurd di nav Kurdan de hnkirina w.
2. Xebat li ser zaravn Kurd ji bo berhevdann berhevkirina wan. Herweha hrbn li ser bingehn ziman kurd, drok away rabn pşveketina w.
3. Berhevkirina berhemn toreya kurd ya devk (rok, rrok, laje, stran hwd.) belavkirina wan.
4. Komkirin belavkirina dwann kurd bi wan re jnengariya helbestvan nivskaran.
5. Li ser drok erdngariya Kurdistan lkolnkirin.

L, b guman, xebata "Hawar" ya bingehn, sereke girngtir di war zimn de b. unk "ziman şerta heyn a pşn e" bi ser de j, ji bo yektiya Kurdan ziman hm bingehn e. "Yekbna Kurdan j bi yektiya zman kurd dibe. Yektiya zman j bi yektiya herfan dest p dike."1 Mirov dikare, pişrast, bje ku "Hawar", tev hem tengas dijwariyan, xebat bernameya xwe, ya ku hn di hejmara yek de dab pş xwe ji xwendevanan re diyar kiri b, pir baş serkeftiyane bi cih an. Xebat bi pkanna alfabeyeke latn ji bo nivsandina dengn kurd dest p kir. Pişt pkanna alfabeya latn-kurd belavkirin hnkirina w, "Hawar" ji bo yektiya zaravn kurd j xebateke zor hja kiriye. Ji bil w j, ji hejmara 27- de "Hawar" dest bi belavkirina rzimana kurd j kiriye.
Bel, ji bil kirina alfabeya n, xwed berpirsiyar "Hawar"-, zimanzan ronakbr kurdhez mr Celadet Al Bedir-Xan kare-k din zor hja bhempa kiriye; nemir bi xebateke tkz bingeha rzimana Kurdiya Bakur (Kurmanc) an p ji ziman nivsk re bingeh rzikn rast-nivsandin bi cih kirin. Rzdar Mehmed UZUN di v war de weha dibje: "W [C.A.Bedir-Xan] ji milek alfabeya xwe an p ji milek j li ser rziman xebit; zaravayn ziman kurd dan ber hev ji bo zaravay kurmanc rzimaneke tekz an p. Rzimana HAWAR' ro j ji bo ziman nivsk esas e."2
Kovara "Hawar" roj bi roj xwe btir di dil milet kurd de bi cih dikir. Gelek nivskar, rewşenbr niştmanperwern kurd, ji her hleke welt, li dor xwe kom kirin. Rpeln w bi pns zanna rewşenbrn kurdperwer dihatin dagirtin dewlemendkirin. Ji wan: Rewşen Bedir-Xan, dr. Kamiran Bedir-Xan, Osman Sebr, Qedr Can, dr. Nredn Zaza, Cegerxwn, Mistefa Ehmed.Bot, Qedr Ceml Paşa, El Seydo Gewr, Ehmed Nam, Law Find, Hesen Hişyar, Bişar segman, Nrevan, Reşd Kurd, Goran, Tewfq wehb, Hac Qadir Koy, şakir Fetah, Havind Sor, Evdil Xaliq Esr, Prot hwd.
Di dirjiya temena xwe de (15.05.1932-15.08.1943) Hawar gelek kes hn alfabeya latn-kurd ziman nivsk kirin ra-perneke bhempa di anda kurd de pk an. Bi kurt, wek rzdar Mehemed Bekir dibje: "Hawar bb nveka (merkeza) tevgereke rewşenbr welatparz"3.
"Hawar" ta sala 1943- berdewam kir ji ber hoyn curecur, belk hoyn siyas yn dirav yn serke bin, pişt 57 hejmaran di sala 1943-an de hate rawestandin. Hejmara w ya dawiy (hjm.57-) di 15.08.1943-an de derket.

Celadet Bedir-Xan, di dema şer Chan y Didoy de, ligel "Hawar" kovareke din j weşand. Nav w kovar "Ronah" b. Ew j mna "Hawar" li Şam hate weşandin mixabin, ten s salan jiyana xwe domandiye. Hejmara yek di 1. Nsan 1942-an de der ket. "Ronah", li destpk wek bir an paşkoyek ji "Hawar" b. L pişt rawstandina "Hawar" (15.08.1943), "Ronahiy" jiyana xwe domand ta sala 1945-an dihate weşandin; hejmara w ya dawiy (ya 28-) di Adara 1945-an der ketiye. Ji ber ku ew di dema şer Chan y Didoy (şCD) de der ketiye, naveroka jimarn w yn pşn bi wne neyn şCD hatine dagirtin. L pişt re, hino-hino, para and, tore folklora kurd firehtir dib. Tişt di "Ronahiy" de her balkş nirxbuha ew e ku di Naveroka w de gelek pt giring bo wergern ji zimann biyan hatiye dan; di nav rpeln w de gelek wergern berhemn biyan ciy xwe girtine. Ev bi xwe j dewlemndiyeke pir hja li pş b.
Mixabin, pişt ten s salan "Ronah" j weke xwşka xwe "Hawar", near dibe raweste. Tev ku zimanzan, ronakbr nivskar gewre, nemir mr Celadet Bedir-Xan tu agah li ser sedmn rawestandina van herdu kovarn nirxbuha ne dane, l baş dixuye ku sersedemn bingehn ji rawestandina herdu kovaran re, tengas dijwariyn siyas dirav bn. Yn siyas her nas in ji mercn bindest koledariy hiltn. Ji bo ravekirina sedemn dirav j, ez li vir jgrtinek ji nivsnadineke rzdar Sadiq Behaiddn [Kovara Kor Zanyar raq, Destey Kurd, cild 7, Bexdad] bnim zimn:

"Di saln 1936-1939 da, Celadet gelek desteng bye. Hng w digel xebata xwe ya bingehn ya li ser ziman anda kurd, karek din j kiriye. Di sala 1936-an da, di dibistana sen'etan da li Şam, bye mamostey firensiz di sala 1939-an da, abokat kiriye."4
"Pişt şer Chan y Diwemn, destengiya Celadet roj bi roj her xerabtir dib. Tev ku hevaln w yn halxweş gelek bn j, l w alkariya kes qebl nedikir. Di sala 1951-an de, Celadet raz b ku, zeviyn Husn biş (hevalek w - ji Kurdn Şam), bi nv, bine Lewra, w dest bi kolandina brek kir. Tev ku av li w herm [herm] z t der, l w bra, ku Celadet nav 'bra qeder' l kiri b ava xwe dernedixist. Roja 15-y Trmeha 1951-an, pişt qezak di w br da, Celadet rehma Xwed. "5


Er, mixabin, gelek caran ji ber nebna peran xwediy "Hawar", mr nemir dikete tengahiyn dijwar etin. Li ser v yek j Xanima mr Celadet, Rewşen Bedir-Xan dibje: "Rojek Celadet veger mal, ry w nexweş b, min j pirs kir, ji min re got: Dema apkirina Hawar hat, pere tune. Pişt re gote min: Tu nabn ev end kursiyn me hundir od li me teng kirine Ew kurs firotin buhay ap da."

Weha, bi dax keseran, ew ronahiya proz ya ku rewşenbr, zimanzan kurdperwer gewre, mr Celadet Bedir-Xan bi herdu kovar-dibistann xwe yn payebilind di tar-rewşa me de vxisti b, di nav ewrn zor stema siyas, dirav (bi ser de j ya civak) de hate krik bidawkirin. L, her end ew roniya vemir j, akam, knc trjn w ronahiy hn j bi roleke pir berz gewre di parastin pşketina ziman, and rojnamegeriya kurd de radibin. Bel "Xebat berhemn Celadet Al Bedir-Xan, ji bo ziman, and edebiyeta kurd ku di bin rşeke tnd nijadperest de ye, pir giranbiha ne. Zimanek mna ziman kurd ku li ber xetera windabn ye, bi saya xebat berhemn C.A. Bedir-Xan ji riya windabn bi dr ketiye"6.

Pişt "Hawar" "Ronah"-y, herend kadro nivskarine baş j, di dibistana "Hawar" de hati bn amadekirin j, mixabin, demeke dirj tu tevgereke rewşenbr ye and ser xwe hilneda. L di bin knc akama hsn netewey de, ku "Hawar" j roleke baş di hirhutandin hginkirina wan de heb, di sala 1952-an de mamoste Mihemed Mile Ehmed, Derwş Mele Silman, Ebdilezz El Ebd Sam Mile Ehmed Nam "Civata Xortn Demokrat n Kurd" damezirandin. V rxistin, tev ku pt girng bi hnkirina ziman kurd dida, l tu rojname an kovar bi ziman kurd ne weşandin. Herweha di w dem de, ber w dem j, hinek girdan, rxistin komeleyn din j - i li Heleb, i li Şam i li Cezr - hatin damezrandin7 ji xwe re belevkirina anda kurd hnkirina ziman zikmak j kiri bn armanc. L mixabin, tuyan ji wan neşiyane, an ne kirine kar xwe, tu kovar an rojnameyek bi ziman zikmak biweşnin.

V rewş ta sala 1958-an dom kir, gava Komteya Navend ya "Partiya Demkrat a Kurdistan - Sriy" ( ku di 14.06.1957-an de hati b damezrandin hem rxistin, komele civatn ku hng hebn di xwe de kirin yek)8 belavok/rojnameya Deng Kurd bi ziman kurd (bi alfabeya latn-kurd) weşand. Nivskarn "Deng Kurd", wek mamoste Mihemed Mile Ehmed dibje, endamn Komteya Navend, nemaze dr. Nredn Zaza, Osman Sebr Reşd Hemo bn.9

Li ser v belavok/rojnamey rzdar Hemd Hec Derwş di pirtka xwe "Ronah li ser tevgera kurd li Sriy" de dibje ku "di sala 1959- de, w Reşd Hemo bi makna destnivs hejmara duhem ya "Deng Kurd" nivsandin. Ew hejmar ji d rpelan b di destpka sala 1960- de hatiye apkirin". Mamoste Hemd, di pirtka xwe ya navbor de, bi kopiya hin rpelan ji end hejmarn w, dide xuyakirin ku:

- Hejmara diduy di sala 1960- de hatiye apkirin.
- Hejmara sisiy di meha Avda-r sala 1960- de hatiye apkirin.
- Hejmara şeş di meha ileya Pşn de hatiye apkirin.
- Hejmara heft j di meha ileya Paşn de hatiye apkirin.

Ji van end hejmaran - dsa gotin a mamoste Mihemed Mile Ehmed e - t xuyakirin ku demeke xuyakir, mehek an s meh, ji apkirina rojnam re tune b. Nivsandin apkirna w li gora mercn partiy rewşa welt b. L mixabin ku w rojnamey bi rk pk berdewam ne kir. Weha diyare ku ji hejmara heft p ve ta perebna PDK-S ya yek (sala 1965-an) tu hejmarn din n "Deng Kurd" bi Kurmanc der ne ketine.
Weke tte zann hevdijayetiyn raman rzan di navbera serkirdayetiya PDK-S de, ku hn ji sala 1960- de r dabn, ta sala 1965-an her n kr firehtir bn, di encam de j, bo cara yekem, PDK-S pere dibe dibe du part:

1. Partiya Demokrat a Kurd li Sriy.
2. Partiya Demokrat a Kurd a ep li Sriy.


Pişt perebn, herdu partiyan "Partiya Demokrat a Kurd" "Partiya Demokrat a Kurd a ep" li Sriy, rojnama xwe di bin sernav "Deng Kurd" de der dixistin. L ta keng di bin w nav de der ketin tu agah di dest min de nnin. Di v war de, mamoste Cemal Xeznedar dide xuyakirin ku hejmara 32- ya "Deng Kurd" di sala 1969- de hatiye apkirin10, l ew a kjan partiy ye ne day diyarkirin (mamoste M.M. Ehmed di w guman de ye ku ew a Partiya Hemd Reşd e)11. Di w hejmar de hatiye xuyakirin ku serkirdayetiya Partiy biryar day ku du rpeln bi ziman Kurmanc li "Deng Kurd" (ku hnga bi Ereb der diket) zde bibin. Ango, ji w hejmar (hjm.39-) p ve "Deng Kurd" bi herdu zimann Kurd Ereb dihate weşandin. L ta keng weha domand, dsa tu agah di dest min de nnin.

Eger qonaxa yek ya karvana rojnamegeriya kurd li Kurdistana Rojava bi derketina "Hawar" dest p dike ta bi rawestandina "Ronahiy" berdewam dike, hnga b guman mirov dikare bje ku qonaxa didoy j bi derketina "Deng Kurd" dest p kir. L, mixabin ew qonaxeke zor lawaz qels b; ten di arewa end hejmar rpeln "Deng Kurd" de ma tu xebateke and ye ber-av ne an hol. Bel, ji "Deng Kurd" p ve, xebata di v qonax de ten di sewiya hnbn hnkirina xwendin nivsandina ziman kurd de arewkir ma. L ji bo weşandina rojname an kovareke bi ziman zikmak, tu kar xebat ne hate kirin. Hino hino, ew tevgera hnbn hnkirina Kurmanc j sist dib ber bi neman ve di. Li vir pirseke mezin xwe tavje meydan: Digel ku, di w hng de, di nav serkirdayetiya tevgera me ya rzan de nivskarn "Hawar" "Ronah"-y hebn j (Apo Osman Sebr, Cegerxwn dr. Nredn Zaza ), gelo, ima tevgera me ya rzan, di w hng de, tu pt girngiyeke berav bi and rojnamegeriya kurd ne da? Gelo, ma armanca sereke ji xebata me ya siyas ne azadkirin, parastin pşxistina taybetmendiyn me yn netew ye, ku grngtirn wan j and zimana netew ye?!

Pişt 11 salan ji damezrandina Partiya Demokrat a Kurdistan li Sriy, Seyday Cegerxwn dest bi weşandina kovara "Gulistan" kir. Bi derketina kovara Gulistan qonaxa sisiy di pvejoya rojnamegeriya kurd li Kurdistana Rojava dest p kir ta roja ro ew qonax berdewam dike.
Li gor ku dr. P.Berwar12 mamoste Heyder Omer13 dibjin, di sala 1966-an de ronakbr kurd Hesen Hişyar kovarek bi nav "Agah" der xist 19 hejmar j hatin weşandin [!]. Li gor herdu rzdaran j, li ser sng "Agahiy" hati b nivsandin "Kovareke zanist, torey, tarx, siyas ye". L ji ber ku di w "kovar" de ten nivsarn xwediy w hatine nivsandin ten - dsa gotin ya dr P.Berwar ye - du helbest nameyek ne yn Hesen Hişyar bn, ji ber ku hin kesn kurdparz yn hemdemn Hesen Hişyar, wek mamoste Mihemed Mile Ehmed, tev ku di nav Tevgera Kurd de c girti bn ji Hesen Hişyar ve j gelek nzk bn, hay agahiya wan di w dem de li ser v "kovar" tune bn, lewre j min qonaxa rojnamegeriya kurd ya sisiy ji w de binav ne kir.
Di v qonax (qonaxa sisiy) de gelek kovar rojnameyn kurd hatine hn j tne weşandin. Vca ji bo hsankirin xweştir pşkşkirina wan weşanan, ez wan bi ser komn jrn de dabeş bikim:

1. Kovarn part rxistinn kurd.
2. Rojnameyn part rxistinn kurd.
3. Kovarn serbixwe.

1. Kovarn part rxistinn kurd

1.1. Gulistan


Pişt 23 salan ji derketina "Hawar", helbestvan gewre Cegerxwn, ku endam Komta Navend ya Partiya Demokrat a Kurd b (ya ku paş PşVER bi ser nav xwe ve dike), di sala 1968-an de kovara "Gulistan" der xist.
"Gulistan" kovareke wjey and b; W kar b gelek nivskar li dor xwe kom bikirana berhemn wan di rpeln xwe de hembz bikirana. Seyday Cegerxwn j bi gelek berhemn xwe yn curecur rpeln w dixemilandin. L, mixabin, her ku di rewşa w lawaz dib, nemaze j pişt ku Cegerxwn di sala 1979-an de die Swd.
Kovara "Gulistan" ta sala 1995 an berdewam kir, ango 27 salan. Di van 27 salan de j, mixabin, ten 28 hejmar derketine. Di sala 1995-an de, li gor biryara Hevben-da Demokrat a Kurd li Sriy, "Gulistan" j weke hers xwşkn xwe (Str, Gelewj, Xunav) hate rawestandin, da ku wek berdewa-miya wan hemiyan kovareke tek ten bi nav Hevbenda Demokrat a Kurd der keve. Nav w kovar j "Buhar" e ta nuha j, xwedgirav, der dikeve. Pişt s-ar salan ji w biryara Hevbendiy, "Gulistan" ji n ve dest bi weşandina xwe dike du hejmarn din j tne derxistin. Hejmara 30- sal der ket.

1.2. Gelawj

Sala 1979-an Partiya Demokrat a Kurd li Sriy (El-Part) j dest bi weşandin belavkirina kovareke kurd kir. Nav w kovar "Gelawj" b. "Gelawja" me pişt (9) hejmaran dibe du "Gelawj". Wek em dizanin Partiya Demokrat a Kurd li Sriy di sala 1982-an de dibe du pere: Partiya Demokrat a Kurd li Sriy Partiya Kar a Demokrat a Kurd li Sriy, bi v perebn re j (herwek awa herdem apemeniya me ya torey and j bi perebna partiyan re pere dibin) mixabin, "Gelawj" j dibe du pere her aliyek "Gelawj"-ek der dixe.
Gelawja ku di bin nav Partiya Kar de der diket ta sala 1988-an berdewam kir di wan şeş salan de 10 hejmar (10-19) j der ketin. Hejmara 20- di bin nav du partiyan de hate der: Partiya Kar a Demokrat a Kurd Partiya Demokrat a Kurd, ya ku bi serokatiya rzdar Smeyl Omer di sala 1988-an de ji el-Part hati b perekirin. Pişt re ev herdu part ( aliyek ji Partiya ep), di sala 1990- de, dibin yek Partiya Demokrat a Kurd a Yekby li Sriy tte damezrandin ew kovara "Gelawj", her end nav partiy ne li ser b j, ji aliy w partiy ve ji hejmara 21- ta ya 26-, wek (kovareke and, torey serbixwe) tte weşandin. Di sala 1993-an de Partiya Demokrat a Kurd a Yekby ligel Partiya Pale a Demokrat a Kurd baskeke ji Partiya Hevgirtina Gel yektiyek li dar dixe di encam de ev hers part di hundir yek partiy de, Partiya Yekt ya Demokrat a Kurd li Sriy dibin yek. Bi v gava proz re j "Gelawj" tte rawestandin (ango bo "Str"- re dibe yek) ji dvla w kovareke din bi nav "Pirs" ji aliy w partiy ve tte weşandin.
Li aliy din, pişt perebna sala 1982-an, Partiya Demokrat a Kurd li Sriy (el-Part) j di derxistina kovara "Gelawj" de her berdewam b; ta sala 1995-an w j "Gelawja" xwe gihandi b hejmara 28-. Pişt re, ew j, li gor biryara Hevbenda Demokrat a Kurd, tte rawestandin, ango di "Buhar" de dihele. L pişt perebna el-Part ya sala 1998-an, bask ku li dervey Hevbendiy dimne ji n ve dest bi weşandina "Gelawj" dike ar hejmarn din ji "Gelawj" tne derxistin. Hejmara dawiy (a 32-) di sala 2001- de hatiye derxistin.

1.3.Str

Di Buhara sala 1983-an de kovara "Str"- j ron dt di karwana anda kurd de c girt. Her end nav tu partiyan li ser berg w nne j, l ew ji aliy Partiya Hevgirtina Gel de dihate derxistin. Pişt hejmara 20-, mixabin, awa Partiya Hevgirtina Gel pere dibe, ev kovar j dibe du kovar. Yek ji wan pişt hejmara 21- tev kovara "Gelawj" (Ya ku PDK-Yekby der dixist) dibe yek , wek me ber j got, ji dvla wan "Pirs" der dikeve. "Str"-a din j, ku Partiya Hevgirtina gel der dixist, ta hejmara 24- (sala 1994-an) berdewam kir. Pişt re, ew j, di sala 1995-an de, li gor biryara Hevbenda Demokrat a Kurd, tte rawestandin, ango tev "Buhar" dibe.

1.4. Xunav

Di sala 1986-an de Partiya Demokrta a Kurd a Sriy j dest bi weşandina kovareke kurd kir "Xunav" da weşandin. Ev kovara, vaj kovarn din, bi aşkerey nav partiya ku der dixe li ser sng xwe aşkere kiri b. V Kovar neh salan berdewam kir (19) hejmar j der ketin. Pişt re ew bi hers xwşkn xwe re, bi "Str", "Gelawj" "Gulistan"- re dibe yek "Buhar" ji dvla wan hersiyan der dikeve.

1.5. Roj

Sala 1991- Partiya Sosyalist a Kurd li Sriy dest bi weşandina kovara raman and "Roj" kir. Hjay gotin ye ku ev kovara tek ten ye ku br baweriyn siyas j t de c digrin. Li gor ku nivskara hja Kea Kurd dibje14, hejmara pşn di bin nav "Roja" de hatiye weşandin, l pişt re, li gor pşniyara mamoste Mihemed Mile Ehmed, nav w hatiye serastkirin bye "Roj". Kovara "Roj" hn j berdewam dike hejmara dawiy (a 14-), li gor ku nivskar hja Kon Reş dibje15, di sala 2001- de hatiye der.

1.6. Pirs

Di Buhara sala 1993-an de s partiy kurd (PDK-Yekby, Hevgirtina Gel Partiya Pale) dibin yek partiyeke n, Partiya Yekt ya Demokrat a Kurd li Sriy ava dikin. Bi damezrandina v partiy re j, herdu kovarn ku me li jor ra wan kiri b, "Gelawj" "Str" tne rawestandin (dibin yek) ji dvla wan kovara "Pirs" tte der. Herend nav partiy li ser tune ye li ser berg w "kovareke rewşenbr serbixwe ye" hatiye nivsn j, l ew ji aliy partiya navbor ve tte weşandin belavkirin. Hejmara yek di Buhara 1993-an de hate derxistin. Hjay gotin ye ku ev kovar, km-zde, ta nuha b rawestandin berdewam dike ta nuha 24 hejmar j der ketine. Hejmara dawiy (a 24-) di Zivistana 2002-an de der ketiye. Ango di neh salan de 24 hejmar der ketine. Ta hejmara 14- "Pirs" ji 48 rpelan hevedudan b, l pişt w, ji hejmara 15- p ve, ew bye 56 rpel.
Nivskara hja Kea Kurd li ser v kovar dibje ku ew "kovara biten ye ku li Kurdistana rojava bi naveroka xwe pşve die. tişta her baş ew e ku nivskarn w, n btir ne di bin bazikn Partiy de ne; v yek j hiştiye ku nivskar xwe l bidine hev w bi pş de bibin. Kmahiya Pirs ku rpeln w hindik in"16.

1.7. Buhar

Di sala 1995-an de partiyn Hevbenda Demokrat a Kurd li Sriy, ku ta hng xwediy ar kovaran bn (Str, xunav, Gulistan Gelawj [ya el-Part]), biryara rawestandin her ar kovarn navbor digrin dest bi weşandina kovareke hevbeş dikin. Weha kovara "Buhar" di sala 1995-an de ji dayik dibe. Her end nav tu rxistinan li ser kovar nne j, l aşkere ye ku Hevbend (Hevbenda Demokrat a Kurd li Sriy) w der dixe. "Buhar" xwe bi "kovara rewşenbr folklor" daye nasandin.
Hjay gotin ye ku em bjin, tev ku "Buhar" berhema hevbeş a pnc-şeş partiyan e j, mixabin, ew di naverok derketina xwe de zor qels lawaz e. Hejmara dawiy (a 6-) di sala 1998-an de der ket.

1.8. Rojda

Ji bil kovarn ku me li jor ra wan kir, kovareke din bi nav "Rojda", di sala 1997-an de, ji dayik dibe. Herend nav tu part an rxistinan li ser tune ye j, l xuya ye ku ew ji aliy algirn PKK- ve tte derxistin. "Rojda" ta nuha j berdewam e. Hejmara 20- sal der ket.

2. Rojnameyn part rxistinn Kurd

2.1. Newroz


Di sala 1979/80- de, li herma Efrn end ciwann kurd rxis-tineke ciwanan, bi armanca "pşxistin rizgarkirina ciwann kurd", dadimezirnin. W rxis-tin, ku bi "Koma iya" hati b binavkirin, pişt maweyeke kurt ji damezrandina xwe, du belavok j weşandin: "Pşketin" "Newroz". "Pşketin" bi ziman ereb b, l "Newroz" bi ziman kurd b. Weke tte bra min ten du hejmar ji w "Newroz" der ketin. Pişt re, awa "Koma iya" bi pşniyar destwerdana PDK-S kar xwe radiwestne xwe ji rxistin dike, weha j "Newroz" hate rawestandin. Tev ku belavoka "Newroz" di war naverok, durv şweya derna xwe de pir qels b j, dsa, bi baweriya min be, ew gaveke hjay rkirin ye. unk, ew germ dilsoziya ciwann kurd bi ziman xwe y zikmak re, y ku di bin ewsandin qedexekirin de dinale, dide xuyakirin.

2.2. Newroz

Pişt du salan ji damezrandina xwe, P.YEKT li parzgeha Heleb mizgniyeke baş dide gel kurd xemxwern peyva kurd; ew gaveke pir hja di pvejoya rojnamegeriya kurd de davje dest bi weşandina rojnameyeke kurd bi nav "Newroz" dike. Hejmara yek di Gulana 1995-an de der ket ten ji ar rpeln (A4) hevedudan b. L pişt re ew hino-hino mezintir dibe digihne (12) rpelan. Ta nuha j weha berdewam e. L hin hejmarn w, yn ku zo ne, ji 16 20 rpelan hevedudan ne. "Newroz" rojnameyeke and ramyar ye her du heyvan carek der dikeve, ango ew rojnameyeke duheyv ye.
Li destpk dr. Ebdilmect şxo sernivser "Newroz" b, l ji hejmara 12- p ve ta hejmara 29- Kamiran Bkes (Bahoz Efrn) dibe sernivser w. Pişt hejmara 29- Kamiran Bkes j, ji ber sedemeke ramyar-siyas zdegaviya hevalek ji desteya nivsern w, dest ji desteya "Newroz" ber dide.

Hjay gotin ye ku rojnameya "Newroz" pişt 9 hejmaran (ango ji hejmara 10- p ve) dibe rojnameya navend ya P. YEKT durşmn w yn rzan li ser sng xwe belav dike.
"Newroz" ta nuha j, wek rojnameyeke duheyv, berdewam e. Hejmara w ya dawiy (a 41-) di Sibata 2002-an de, wek hejmareke taybet, der ketiye. Naveroka w hejmar hem j li ser kobarkirina endam desteya nivsern w, rzdar Mistefa Elaş e, ku di roja 12.12.2001-an de, li nzk Şam, di byereke trafk de giyan xwe ji dest dab. Li vir ez xwe near dibnim ku ser xwe li pş branna v heval hja bitewnim bjim: Bila ciy w heval nivskar hja, ku bi rast dilketiy peyv ziman kurd b, Buhuşt be.

2.3. Deng

Pişt derketina rojnameya "Newroz" bi end heyvan, Partiya Hevgirtina Gel Kurd j mzgniyeke din dide gel kurd dest bi weşandina rojnameyeke kurd ye ramyar bi nav "Deng" dike. Hejmara yek ya w rojnamey di lna 1995-an de der ket. Ta nuha j berdewm dike.

Herend "Deng"- xwe weke rojnameyeke mehane daye nasn j, l ew tu caran bi awayek mehane der ne ketiye. Li gor ku min bihstiye, hejmara dawiy (a 34-) j v dawiy (destpka 2002-an) der ket.

3. Kovarn Serbixwe

3.1. Agah


Dibjin ku di sala 1966-an de ronakbr kurd Hesen Hişyar kovarek bi nav "Agah" derxist ta sala 1985-an (19) hejmar ji w kovar hatin weşandin [!]. Li gor ku tte gotin, li ser sng "Agahiy" hati b nivsandin "Kovareke zanist, torey, tarx, siyas ye".
Di w "kovar" de, weke ku dr. Pşrew Berwar dib-je17, ten nivsarn xwediy w hatine nivsandin ten - gotin dsa ya dr P. Berwar ye - du helbest nameyek ne yn Hesen Hişyar bn. L hin kesn kurd-parz yn hemdemn Hesen Hişyar, wek mamoste Mihemed Mile Ehmed, tev ku di nav Tevgera Kurd de c girti bn ji Hesen Hişyar ve j gelek nzk bn, hay agahiya wan di w dem de li ser v "kovar" tune bn. Herweha nivskar hja Kon Reş li ser v "kovar" dibje: "Ne min ne heverxn w [Hesen Hişyar] ev kovar dtine!"18

3.2. Gurzek gul


Kovara Zanîn
V kovar di Adara 1989-an de ron dtiye. Nivskar hja Kon Reş xwed berpirsiyar w b. Tev ku tu part an rxistin li pişt tuna bn j (weha di rewşa me de belavkirin gelek zor dijwar e) rzdar Kon Reş kar b s salan li ber xwe bide ta sala 1992-an kovara xwe bidomne. Di wan s salan de 15 hejmar ji "Gurzeke Gul" der ketine.

3.3. Zann

"Zann" j kovareke serbixwe b. Xwed sernivser w rzdar Ebdilbaq Huseyn b. Ew "kovareke torevan and" b. Hej-mara yek di Trmeha sala 1991- de hatiye derxistin. Hejmara dawiy j (a 12-) di sala 1997-an de derketiye.

3.4. Aso

Di sala 1992-an de, rzdar Siyamend brahm dest bi weşandina kovara "Aso" dike. Ew j kovareke "rewşenbr wjey" ye. Pişt ar hejmaran radiweste, l berpirsiyar w ji n ve hz dide xwe hejmara 5- diweşne. Hejmara 8- di sala 2000- de der ket, j p ve j hn tu hejmarn din der ne ketine.

Ji bil van kovar rojnameyn navbor, hinekn din j hene ku ne xwer bi Kurd, l nv kurd nv ereb ne/bn. Ji wan:

Jn - Kovareke ereb-kurd ye. Hejmara dawiy (a 62-) di destpka 2002-an de hate derxistin.

Hv - Rojnameyeke xwendekaran b. Beşeke j bi Kurd b. Hejmara yek sala 1994-an der ket. Pişt heft hejmaran hate rawestandin. Ew rojnameya tek biten b ku li Kurdistana Rojava bi durvek baş qewarek mezin der diket.

Xwendevan - Ew j rojnameyeke xwendekaran e. Li Şam der dikeve. Hejmara pşn di sala 1997-an de der ket. Ta nuha j berdewam e (15) hejmarn w der ketine.

Siba - "Rojnameyeke xwendekar serbixwe ye", weha li ser sng w hatiye nivsandin. Ji 20 rpelan hevedudan e. Li Heleb der dikeve. Hejmara pşn di dawiya sala 1999-an de der ket. Ta nuha berdewam e 7 hejmarn w der ketine.

Perwan - Belavoka Komela Ciwann Kurd e. Di Payza sala 2001- de dest bi weşana xwe kir. Hejamara sisiy di Sibata 2002- de der ketiye.

Pişt ku me, li gor zann agahiyn xwe, kurte-panorameke kovar rojnameyn kurd yn ku li Rojavaya Kurdistan derketine/derdikevin pşkş kir, hja ye em hinek li ser rewşa royn ya wan weşanan rawestin.

Gava mirov avn xwe li weşann kurd yn li Rojavay Kurdistan, ji "Gulistan" ta roja ro, digerne yekser j ve xuya dibe ku:

1. Hema bje hem weşann me, nemaze j kovarn me, pir bi dereng der dikevin: di zik hev de, sal 1-2 hejmaran. Di 34 salan de (1968-2002) 30 hejmar ji kovara "Gulistan der ketine. Ji "Gelawj" j di 22 salan de (1979-2001) ten 32 hejmar der ketine. Ji "Pirs" j 24 hejmar (n zo j t de) di 9 salan de (1993-2002) der ketine. Wate ew e ku ji van hers kovaran di tevaya jiyana wan de (di 75 salan de) ten 85 hejmar der ketine. Weha j em dikarin bjin ku di zik hev de sal (8675) ten hejmarek end rpelan ketiye destn xwendevanan.
2. Hem kovarn ku der ketine/der tn kovarine torey, rewşenbr folklor ne. Tev w j mirov pir km prg lkolnn rexnegiriya wjey t. Ango kovarn me tu kar xebateke berav ji bo peydakirina tevgereke rexney ne kirine.
3. Tev ku wergerandin ji bo pşxistina and wjeya her miletek pir girng pwst e, mixabin hema bje di vav kovaran de tu nirx girng bi wergerandin ne hatiye dan.
4. Herweha tu pt girng bi drok erdngariya Kurd Kurdistan j ne hatiye dan.
5. Van weşanan (rojnameyn "Newroz" "Deng" ne t de), ji ber ku ew ten weşanine torey wjey bne, rola xwe di peydakirin belavkirina gotareke (xtabeke) kurd ye rzan bi ziman tgnine kurd bi cih ne anne. Lewre j - mixabin - ta roja ro siyasetmedar kurd, bi giran, konevaniy (siyaset) li gor tgn termn Ereb bi rve dibe; bi Ereb dirame dihizire Y ku bi Ereb j (bi ziman serdestan) bihizire, gelo, w iqas kari be rajeya (xizmeta) doza xwe ya netew bike, w ta kjan radey kari be kurdayetiy biparze?
6. Di war rziman rast-nivsandin de j, pişt 70 sal ji derna "Hawar", hn weşann me ne ten qels in, bel pir pir qels in - tev ku hem j, xwedgirav, away Mr Celadet Bedir-Xan "Hawar" wek bingeh digrin.

Tev van kmasiyan j, div mirov w rastiy j bje ku ev weşann ha ciy pesin giramiy j ne. unk, kovar rojnamederxistina bi zimanek qedexe stemlkir, di rewşeke weke ya Sriy de, ku apemen bi gişt (ya ereb j di nav de) qedexe ye, karek zor zor dijwar giran e. Lewre j xweragiriya jhez xemxwarn peyva kurd ne ten ciy pesin rzdariy ye; hn ji w gelek btir.

Div mirov bje j ku, mixabin, xwendevann kurd pir hindik in. Gelo, zimanek ku xwadan w ji sedan salan ve bindest, perekir b maf dewlet may bi hem awayan şer hebna w tte kirin, w hejmara kesn ku bi w ziman dizanin bixwnin binivsin iqas be?! Bi ser de j, mirov kurd, rewşenbr kurd siyasetmedar kurd hn, weke tte xwastin, bi girng pwstiya parastina zima-n xwe ne gihştiye, ne j tu hewl xebateke gewre berav ji bo pkanna v rola netew ya proz kiriye.
Di v war de, helbet guneh mezintir ya part rxistinn me ye. unk, ta nuha j, bi qas ku t xwastin, tu pt giringiyeke bilind bi ziman me y şrn ne dane; qas ku girngiy bi weşandina bi Ereb didin nadin waşandina bi Kurd. Ev j rastiyeke zor tehl e. Piraniya kesn ku van part rxistinan bi r ve dibin, bi dax kesern giran, hn bi ziman xwe y zikmak nizanin ne bixwnin ne j binivsin! Vca, gelo, di rewşeke weha de, bi ser de j helmercn bindest ewsandin, rewşa kovar rojnameyn me d awa be?!

Dsan mala wan kesan ava be, yn ku bi Kurd dixwnin, bi Kurd dinivsnin bi Kurd dihizirin diramin.
Paşeroj, helbet, ya wan kesan e. Ta hng j, bila herbijn xemxwarn peyva kurd parzern xwendin nivsandina bi Kurd.

22.04.2002

* * * * *



Dehmen

1. Celadet Bedir-Xan, Bi hinceta proznamek, "Hawar", hjm. 3, berhevoka M.Bekir.
2. Mehmed UZUN, "Bingehn Gramera Kurmanc", pşgotin, weşann Ndem, apa yekem, 1994, rp.13.
3. Mehemed Bekir, "HAWAR", cild 1, weşanxana Hawar, Stockholm, 1987, rp. XIX
4. Mehemed Bekir, "HAWAR", cild 1, Weşanxana Hawar, Stockholm, 1987, rp. XXV.
5. Jdera ber, heman rpel.
6. Mehmed UZUN, jdera ber, dehmena 2-
7. Ji wan rxistinan: 1) "Komela rewşenbr" ku di sala 1951- de hatiye damezirandin. Endamn w Reşd Hemo, şewket Henan, Mihemed El Xoce Qadir Ibrahm bn. 2) "Komela vejna anda Kurd" ku di sala 1955-an de li bajar Şam li mala nivskar siyasetmedar hja Osman Sebr hate damezirandin. Endamn w Osman Sebr, Hemd Derwş, Mecd Hac Derwş, Mihemed salih Hac Derwş, Xidir Ferhan sa Adil Xoce ji gund Tilif, iyay Kurmnc Se'do bo bn. 3) Komela "Zanist alkariya Kurd" ya ku di sala 1956-an de li bajar Heleb hate damezirandin. Damezirnern w j ev bn: Dr. Nr Drsim, Rewşen Bedirxan, Hesen Hişyar, Osman Efend Heyder Mihemed Kinco.
8. Pişt ku PDK-S hate damezrandin, Partiya Azad ( ya ku di sala 1957-an de, li bajar Qamişlo hati b avakirin. Damezirnern w: Seyday Cegerxwn, Mihemed Fexr, Mela şx Ms şx Mela şx Ms Qerqat bn) Civata Yektiya Xortn Demokrat n Kurd, di sala 1958-an de, tev li w dibin.
9. Mihemed Mile Ehmed, Deng Kurd end tbn, "Pns" hjm. 9, Zivistana 2001-, rp. 63.
10. Cemal Xeznedar, Ronamey Deng Kurd, "Pns", hjm. 8, Payz 2001, rp. 50-52.
11. Jdera ber, rp 64.
12. Dr. Pşrew Berwar, Pşvena bizava apemeniya kurd li Sriy, "Pirs", hjm. 14, Havn 1998, rp. 9.
13. Heyder Omer, hevpeyvn, "Pns", hjm. 1, 1999, rp. 6.
14. Kea Kurd, Tevgera siyas apemeniya bi ziman kurd (li rojavay kurdistan), malpera Kea Kurd ya nternt (www.kecakurd.de).
15. Kon Reş, Rewşa rojnamevaniya Kurdn Binxet, kovara "Nivs" ya nternt, hjm. 14, Nsan 2002.
16. Jdera ber.
17. Dr. Pşrew Berwar, Pşvena bizava apemeniya kurd li Sriy, "Pirs", hjm. 14, Havn 1998, rp. 9.
18. Kon Reş, Rewşa rojnamevaniya Kurdn Binxet, kovara "Nivs" ya nternt, hjm. 14, Nsan 2002.


---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
* Sernivîserê Kovara Pênûs


<<< Veger rûpela destpêkê
 
 

 -----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
 copyright © 2000-2002 amude.com [ info@amude.com ]