KOVARA NIVÎS NIVÎS
22.04.1898-22.04.2002
Kovara malpera Amûdê - mehane, çandî, wêjeyî û hunerî Hejmar 15 - 21.04.2002
  [EDÎTOR] [TÊKILÎ] [ERŞÎV]

       Roja rojnamegeriya kurdî li miletê kurd pîroz be!

 
  Her tişt bi taybetmendya xwe bedew e
Cemîl Demîrcan email


















Fadîme Şahîndal
Li ser buyra Fadmey gelek tişt hatin gotin, civn, xwepşandan, semner pk hatin. Gaz qrnyn "kurdan" bi w bahoza "njen pşket" re bn yek "entegrasyon" r dinya alem da. Dengn ku pir bilind dibn di yekmeqam de bn, l dişibihn orkestrayek ku ji nişka ve berbihevhat b xeba-teke pşn be. Hemyan di war rşkirin de berber bi hev re dikirin. Dor ne dida hevdu, sebir debara wan j ji bo nirxandinn cih qet tune bn. Roj roja wan b.

Hvdar im ku bhna wan kesan niha piek hatibe ber wan.

Kuştina Fadmey bguman di civata kurdan de, ne bi dil piranyeke mezin b. Divya ev pirs ne bi v away areser bibya. Maf her mirov y jiyan heye maf tu kes j tune ye ku tecawz v maf xwezay bike. Heta ger bav mirov be j!.. Kuştin tu car nabe are di bingeh xwe de baret ye. Ji xwe bav Fadmey j di axaftina xwe ya li dadgeh de vya tne zimn dibje: "Min di jiyana xwe de tu car tade li kesek nekiriye. L kea min bobelatek b. Em di televizyonan de hetikn. Tu are nemab, min xwe ji bo kuştina w mecbr dt." Rojnamevan swd Peter Kadhammar j weha dibje: "Heta ev zilam ku bi kuştina kea xwe mihakeme dibe j nsanek e bi zincreke buyeran a ku ew nikarb ji bandora wan xelas bibya, qeyd kiriye."

Mirov ima bare dimnin? Ez li ser van sedeman pir nesekinim, piranya me dizanin. L ez bi ten xalek nşan bidim ku ew j ev e: Sedema baretya bav Fadmey ya her mezin, netgihştin e! Li hember guhertin buyern ne bi dil mirov, parastina hebnn kevn e. Tirs bhzya li hember pln gotinan e. Dilovan pgirdayya bi civata xwe, ango bi malbat eşra xwe ve ye. Hezkirineke avgirt bi nezan ye. Reben ye.

Ez dizanim ku gelek kes d ji van gotinn min aciz bibin ew mahneyn cuda cuda ji xwe re derx-nin binirxnin.

Ez ne bav Fadmey ne j malbata wan nas dikim. Tew ez kirina w qet qet napejrnim. L ji rojn pşn heta ro, min xwastiye ku nivs, gotar, ne lkolnn di v war de hatinin kirin, teqb bikim. Tgihştina min niha ev e ku gelek tiştn his, bbingeh, beraday bfed hatine gotin nivsandin. Hin kesan got "Fadme şerefa me ye!" "Bav w dne" "Ev ne ji kultura kurdan e" "Di kultura me de kuştina ji bo nams tune ye!" Hinan idda kir ku "li cem w ji xeyn hezkirin xrxwazy tu tişt tune b. Tol xerez j ne ji xisusyetn w bn" Hinan ew kir "qehremana şer azady nşana evndary." "tkoşerek mafn jinan". Hinan j ji ber v kuştin ji kurdbna xwe fedh kir. Dawya daw, kul derdn xwe, agirn hindurn xwe bi buyra Fadmey re kirin yek i hat ber devn wan gotin. Jineke kurd ji rojnamevana Folket re ( by ji w bte pirskirin) got "keeke min a mezin 18 sal ye, dost (pojkvn) w heye ew dikare bi lwik re raz." Fedh, heya, ar, nams hem hjayyn me yn netewey, endeks sosreta Fadmey hin kesn ji serxwevey bbn.

Hin kesan j di bin sya v byer de xwast ku nefreta xwe ya nijadperest dyar bikin. Yek ji wan j xatuna(!) bi nav Marianne b ku di nivsa xwe ya di rojnameya Eskilstuna Kuriren de weha digot: "Ger jiyaneke weke swdyan ne bi dil te be, ger tu rza van hjayyn bingehn nagir, ger tu hirmeta te ji bo van mkann ku em didin te zarokn te, bi taybet j ew mkann ji bo perwerdebna zarokn te ku te li welat xwe qet bi dest nexistiye, tune be, w gav bie welat xwe!"

Hin kesan idda kir ku "Kes newre şaşiyn kurdan bne zimn. Her tişt li nik me şerm e." L ew mrxas wrek bn ji bo serkşya v koroya yekdeng, da nav: "Gelo ima hişmend, mirovper-wer, azad, evndar... hem bne koleyn nams şeref?" Ew ghaştine v bawery ku nams şerefa kurdan li ber hişmend, mirovperwer, azad evndarya wan asteng e. Ji xwe byera Fadmey kurd "di nav chan de rreş şermezar" kirine. Ne hewce ye ku mirov zde dirj bike. Ger armancek wan kesan ku ji v asteng, ango ji nams şeref xwe azad bikin hebe, tu kes li ber wan nesekinye tu kesan j devn wan negirtye. L ez bi xwe, bi v helwesta netewey xwe ya bi şeref namsa xwe ve girday, serbilind im!

Li gora gotina van kesan, xwedgirav "Persson ji N. Barzan xwest ku r li ber "kuştina nams" b girtin. N. Barzan veger Kurdistan mijar di pişt guh xwe re avt." Hn j min fhim nekiriye b i peywendya v mijar bi karn hikmeta herm re heye. Ciwanmran ji bo v staty, hn di keftlefta bidestxistina piştgirya dewletan di hesreta nasneke ferm de nin, em j rabin wan ji bo her buyer tawanbar bikin. Ji alyek ve "serok(!)" bi nav deng d ji bo parastina yekbna Tirkyey kfxweşya xwe bi asimlasyon bne (di parastina xwe ya di dadgeh de) şer v bidestxis-tina kurdan bike ji hla din ve j rewşenbr, hişmend, mirovperwer azadxwazn me d ji bo ewr-paybn(!) njen(!)bn rş hjayyn kurdan bkin! Bi rast balkş e. Ez hvdar im ku Qaz Mihemed van tiştan nebihse di mezel xwe de rehet rakeve ku w di dadgeh de berya bidarda-kirin bi end saetan weha gotib: "Ez w maf nadim tu kesan ku gel min b rumet bike niha ji bo xatira w mllet ez bi sdaredan hatime hikim kirin".

Gotara Fadmey ya ku li Parlementoya Swd kirib, ji ser ziman van kesan nakeve tim dibjin: " Fadme ji ber kuştina xwe di gotara xwe ya dawn de diyar dike ku Komela Kurdn Swd alkariya w malbata w nekiriye ew şret nekirine." L ez nizanim, b ev kurdn pşket ima behsa gotinn Fadmey nakin ku di eyn gotar de nin ew di wira de weha dibje: "Ji ber ku ez dost xwe em weke cotek bn, bguman malbata min j d tgihştbe ku d ez ne qz im." Gelo isl, adet, hjay kultura kurdan ev e? Ji keng ve bye adet ku ken me derkevin pşya civat bi serbilind behsa neqzbna xwe bikin?. rşa van kesan li vira nasekine ji qada komeley di pengiz Federas-yon j: "me bi dehan konfederasyon, kulfederasyon qnfederasyon hene l ev an naxwazin an j nizanin bi karbarn civatn kurd rabibin. Pirraniya wan xwed tevger mentalteyn bikrnehat ne ji gotinn pvetir tiştek nakin." Pişt ku min ev rz xwendin, hestn şermezary hatin min xwdanek bi min ket. Min ji paşdemayna xwe fedih kir. Haya min ji dinyay tune bye. Min bihstib ku hin komeleyn qnekan li hin welatn Ewropay vebnin. L min tu car ne bihstib ku komele an j federasyonn qunekan yn kurd vebnin waye wan qnfederasyon j pk annin.

Ji roja ku ez hatimim Swd ez endam Federasyon mim. Pişt 20 saln bi xebatn cur bi cur bi siyaseta xwe ya realst bi stikrar, ro Federasyon ghaştiye qonaxeke wisa bilind ku ne peyvn Fadmey ne j gilyn ku ji meqamn Swd re hatine kirin, dikarin bihejnin. Ji xwe dijberya Federasyon byerek nuh nne. Hin kes hin hlan, tim xwestiye ku lnern syasetn xwe li ser v avahy ferz bikin. L dema ku ew li hember raya gişt bi ser neketinin, vca bi devavtinan, bi qirjkirin bbextiyan, bi avakirina Federasyonn ch hwd şern xwe domandinin. V dezgeh, li gel kman tengasyn xwe j, xebatn gelek hja kirine. Di v war de nimneya her li ber av "Projeya nakokya nifşan"e. Di aroweya alakyn v projey de panel konferans pk anne ev s sal in ku ji bo malbatn kurdan havngehan amade dike.. Armanca ji van havngehan ew e ku kesn beşdar -i ke, i xort, i d i j bav- sern xwe bi v pirs bişnin, tev li minaqeşe, panel semineran bibin ji bo areserya w j bi kman bi hin perspektvn nuh ve vegerin mala xwe.

Min bi xwe, ji v projey gelek fde dt. Havngeha li Gripsholm tecrbe brannek hja b. Beşdarn havngeh (dayik, bav ciwanan), pişt hemu alakyan, di pirsa " ji bo jiyaneke malbat ya dilşad pşniyarn we inin?" de, dtinn xwe di van niqteyan de civandin:

  • Div ku mirov vext bide hev, hevdu guhdar bike ji hevdu tbighje.
  • Div mirov ji hevdu hezbike bi hevdu bawer be.
  • Div ku rza mirov ji hevdu re hebe.
  • Zimanek hevbeş pwist e.
  • Ne ten dbavit, l me hevalt j div.
  • Malbat div li ser pirsn xwe raweste qise bike.
  • Ji bo yektya malbat div ku herkes ji fedakary re amade be.
  • Di derbar terbyekirina zarokan pirsn malbat de, div d bav lihevkir bin.
  • Rehetya hem kesn di malbat de.
Ger ev kar ha j "kevnole klşey" be, ew tiştek din e.
















Roja veşartina Fadîma
ro i ji me div? Hn j em di rabezna kirinn Fadmey ya bav bir w de bin? Gelo bi rast j Fadme bi şikl jiyana xwe ve keeke kurd b bi ziman esl xwe serbilind b? V horya ha gelo Komeleya Kurd ya li Uppsalay nas dikir beşdarya alakyek w bb? Ji bo i em rşan li tore tghiştinn xwe yn ne li gora kfa Fadimey ne mna yn van welatan in, bikin? Ma şeref an j rreşya me bi ten bi kfkirina Fadmey bi yn nola w ve girday nin? Ta keng em keysperest bin bibjin ku "dem ev dem e" scan biavjin situy wan hln ku diln me ji wan re naxwazin?

Li gora bawerya min div ku em hem, yeko yeko by ku rş tu alyan bikin, li ser v buyer biponijin ji encamn w dersan derxnin.

Ji bo em karibin van pirsan -yn ku ji civat adetn ber may- areser bikin bar xwe sivik bikin, div ku em xwedy ramann nuh yn avakar bin. Bi dijminatya hevdu şinekyan em ne karibin pirsn xwe yn civak areser bikin ne j bighjin tu deveran.

Bar berpirsyarya giran li ser miln me ye, li ser miln dayik bavan e.

Bi lqedexekirinan zirt tirsandinan, mirov nikare tesreke ern li ciwanan bike. Ew di pvajoka "jixwehezkirin" de nin. Ew di serxweşya avakirina şexsyeteke nuh de nin. Ji dvla ew fermann ku em bi bjeya "na!" radighinin wan, div ku em fr toleransn ku bi bjeya "ger" dest p dikin, bibin.

Adeteke me ya xerab j ev e ku em carinan di nav ke lawn xwe de newekhevyeke eşkere peyda dikin. Em azadya wan li gora "law" "ke" bna wan didin wan. Azadya lawan ku hevaln xwe yn ke bnin mal heye, ji bo hin bavan j ev dibe serbilindyek, l ne rabnrniştina "bi lawn xelk" ne j hevaltya bi wan re, ji bo ken me gengaz e.

Herwiha hezar mixabin ku hin ciwann me j ji adet esl xwe fedih dikin, ber xwe j dizvirnin bi nav njenbn tinazyn xwe p dikin. Ji dervey xwe hem kurdan hov "iyay" dibnin. Ew, pş l hay nabin, l piştre dibnin ku ew bi xwe li dervey herdu civatan in. Ez di v bawery de mim ku mirov esil droka xwe winda dike, mna mirovn bbr bhiş e. Divya ku wan ciwanan, ev cihbna kultur tor ji xwe re weke maldaryek bipejirandaya. Em hem dizanin ku azadya me ya hilbijartina kinc, xiwarin, jin, mr, tirimbl, xan, dibstan hwd heye, l em nikarin ji xwe re xwişk, bira, dayik, bavan esil hilbijrin. Em i bin, em ew in. Her tişt bi taybetmendya xwe bedew e.

Rojnamevan Los Angeles Times Carol J. Williams, kuştina Fadmey bi serneketina siyaseta entegrasyon ve gir dide. Sedem i dibe bila bibe, pirs ne bi ten ya Fadmey malbata w ye. şa me, problema me hemyan e. Ne ya me bi ten j, l ya hem malbat miletan e. Nakokya di navbna nifşan de, ne bi Fadmey dest p kir d ne bi w j temam bibe.

Him lkolnn zanyar him j buyern Pela Fadmey nşan daye ku bi zirtan, bi dar zor bi hevdu bminnetkirinan ve, em nikarin pirsn xwe areser bikin. Ne tedbrn polis, ne zndan ne j gefn dewlet r li ber kuştina Fadmey girtiye.

P li reha nsn kirin, bombeyek hayjneby ye!

 ------------------------------------------------------------
 copyright 2000-2002 amude.de [ info@amude.de ]