NIVÎS KOVARA NIVÎS KEW
Kovara malpera Amûdê - mehane, çandî, wêjeyî û hunerî Hejmar 13 - 21.02.2002

 
  end gotin li şer nşana ayend
Mustefa Reşîd email






Bi dtina me away bikarann nivsandina nşana dema ayend(paşeroj) di vekt de hn nehatiye standardkirin. Daku em v mijar ronah bikin, ka em wek nimne bjin: "Azad dike bie Wan". Ev hevoka me di ayend de bi gelek şweyan t bikarann nivsandin:

1) Azad bie Wan
2) Azad bie Wan
3- Azad d bie Wan
4) Azad y bie Wan
5) Azad w bie Wan.

Bi rast j mirov di pexşan de rast van hem şweyan t. Em dikarin bjin, ku hema naveroka hevokn (1) heya (5) mna hev e xwendevan, yan j guhdar ji van hevokan yek watey tdigihne; ew j ew e, ku "Azad dike di dema ayend de bie Wan". Gelo kjan hevok ji bo ziman standard ya here baş e?. Em niha dixwazin li bersiva v pirs hinek bikolin. Di hevoka (1) de nşana ayend bi navdr ve hatiye nivsandin di hevokn (2) heya (5) de ev nşana ayend wek bjeyeke serbixwe hatiye nivsandin. Cudahiya hevokn (3) heya (5) ji ya (2) ew e, ku tpeke dengdar (di hevoka sisiyan de tpa "d") yan j nvdengdr (di hevoka aran de tpa "y", di hevoka pncan de tpa "w") ketiye pşiya nşana ayend. sedema bikaranna tpek di pşiya dengdra "" de (nşana ayend) ew e, ku di ziman me de bjeyn bi dengdran dest pdikin - ji bil dengdra "a" - gelek km in Kurd bi gelemper (em bi mecaz dibjin) ji v yek direvin. Ji lew re, gava em li mijara nivsandina tpek di pşiya "" de, wek pirs mijareke cih temaşe bikin w niha bidin aliyek, hng hevokn (2) heya (5) di w war de mna hev in, ku nşana dema ayend wek bjeyeke serbixwe hatiye nivsandin. Loma em dixwazin gengeşiya xwe ten li ser pirsa "gelo divt nşana ayend bi navdr ve yan serbixwe b nivsandin?" bikin. Ji ber w, em ten hevokn (1) (2) bi hev re bipvin bidin hember hev.
Ka em pş herdu hevokan li gor ktan binivsnin:

1) A-za-d bi-e Wa-n.
2) A-zad bi-e Wa-n.

B guman, herdu hevok di ahengiy de j gelek ji hev cuda ne. Hevoka pşn nerm derbas dibe deng tpa ""(nşana ayend) ji tpn din nay cudakirin, l di hevoka (2) de em pişt bjeya "Azad" hinek radiwestin dengdariyeke btir didin tpa "". Di herdu hevokan de j kt nayn şikestin; ev j gelek girng e.
Ji ber ku herdu hevok kurt in navdr "Azad" nr e, ti serş di xwendin de peyda nabe iqas y guhdar ji herdiyan fhmbike j - tev nermbna hevoka (1) - hevoka (2) hn baştir t fhmkirin. Ka em hevok hinek dirj bikin li cih navdr nr (li vir "Azad") navdrek m (snem) bi kar bnin.
1.1) snem roja pncşem bi biray xwe re y bi nav Remo bi hevala xwe re ya bi nav Gulşn bie Wan.
2.2) snem roja pncşem bi biray xwe re y bi nav Remo bi hevala xwe re ya bi nav Gulşn bie Wan.
Dsa em ji herdu hevokan baş fhmdikin di war giramr de herdu j xwe diparzin. L ka em tiştek din bikin. Ka em di herdu hevokan de du bjeyan biguhrin em li cih "bie Wan" hema "nan xwar" binivsnin. Hng hevok bi v away dibin:
1.11) snem roja pncşem bi biray xwe re y bi nav Remo bi hevala xwe re ya bi nav Gulşn nan xwar.
2.22) snem roja pncşem bi biray xwe re y bi nav Remo bi hevala xwe re ya bi nav Gulşn nan xwar.
Niha em dibnin, ku hevoka (1.11) xwe ragirt, l bel maneyeke din stand. Di war giramr de, li gor maneya n hevok gelek rast durist e. Li vir tpa "", ku bi navdr "snem" ve hatiye nivsandin roleke din stand b nşana tewang. Ev j li gor raweya rgetiv ya ziman me, ku di dema bor de bi lkern gerguhz (transitiv) re kirar (subjekt) t tewandin, gelek rast durist e. L bel i bi ser hevoka (1.22) hat?. Em dibnin, ku ew ji aliy giramr ve ji hev ket tpa "" ku nşana ayend ye rola xwe neguhert neb nşana tewang. Daku wisa bibe, divt tpa "" bi navdr "snem" ve b nivsandin hng herdu hevok ji sed sed wek hev dibin ti cudah di navbera wan de namne. Ev t i maney? Ev t w maney, ku gava em hevoka (1.11) ji "snem" heya "Gulşn" dixwnin, em di maneya w de hn nizanin, ka gelo snem dixwaze di ayend de tiştek bike yan bie cihek, yan j mebest j ew e, ku snem hatiye tewandin, ji ber ku w di dema bor de tiştek kiriye. Yan ev hevoka me, heya em digihnin nav Gulşn ne yekwate ye. Y xwendevan y guhdar heya ku digihe bjeya "Gulşn" hn j nizane kjan alak ji snem destpdike kjan dem e. Gelo ayend e yan dema bor ye?!. Bi vajay w, gava em di hevoka (2.22) de Nav "snem" tpa "" dixwnin, hng em yekser dizanin, ku dema lker ayend e nabe ku li dawiya hevok tiştek wek "nan xwar" were. Wisa em gihştin w encam, ku gava kirar(subjekt) navdr be, hng away nivsandina nşana ayend, wek bjeke serbixwe, away her rast durist e.

Ev encam heya niha gelek baş e. L bel bi pronav(cnav) re awa ye?
Gava em navdr "Azad" di hevoka (1) de wek kirar(subjekt) bi pronav binimnin, hng herdu hevokn (1) (2) bi v away tn nivsandin:

1P) Ew bie Wan.
2P) Ew bie Wan.

Ka em dsa herdu hevokan li gor ktan binivsnin:

1P) E-w bi-e Wa-n.
2P) Ew bi-e Wa-n.

Em yekser dibnin, ku hevoka (2P) li guh me gelek kov t. L bel, ka em dsa j, wek awa bi navdr re, bi pronav re j, hevoka dirj bi kar bnin. Hng:

1.1P) Ew roja pncşem bi biray xwe re y bi nav Remo bi hevala xwe re ya bi nav Gulşn bie Wan.
2.2P) Ew roja pncşem bi biray xwe re y bi nav Remo bi hevala xwe re ya bi nav Gulşn bie Wan.
Dsa wek li jor, em ji herdu hevokan baş fhmdikin di war giramr de herdu j xwe radigirin diparzin.

Careke din, wek li jor, em dawiya hevok biguhrin hevokan dsa binivsnin: 1.11P) Ew roja pncşem bi biray xwe re y bi nav Remo bi hevala xwe re ya bi nav Gulşn nan xwar.
2.22P) Ew roja pncşem bi biray xwe re y bi nav Remo bi hevala xwe re ya bi nav Gulşn nan xwar.
Niha em li pşiya rewşeke n ne. Bel hin Kurd hene, li cih pronav kes shem y tewand "w" şwey "ew" bi kar tnin. L li gor ziman standard ev pronav bi şwey "w" hatiye espandin. Ji lew re, divt em away "ew" di v mijar de bidin aliyek, ji ber ku ev babeteke din e.

Hng li gor ziman standard herdu hevokn me (1.11p) (2.22P) ji aliy giramr ve ji hev dikevin. Yan heke di dawiya hevok de beş "nan xwar" hebe, hng divt hevok bi v away bin:

2.11P) W roja pncşem bi biray xwe re y bi nav Remo bi hevala xwe re ya bi nav Gulşn nan xwar.
2.22P) W roja pncşem bi biray xwe re y bi nav Remo bi hevala xwe re ya bi nav Gulşn nan xwar.

Hevoka (2.11P) bi maneya n rast durist e, l bel hevoka (2.22P) em awa bikin j, ji aliy giramr ve sererast nabe.

Em dibnin, ku bi pronav re v car hevoka pşn yekwate ye hevoka duwem nikare xwe ragire. Ten gava em nşana ayend ji hevok bavjin ew durist dibe. L bel, hng dsa ew hevoka (2.11P) ji sed sed wek hev dibin. Yan bi pronav re şwey her baş durist ev e:

1P) Ew bie Wan.

Encama daw: Bi dtina me, şwey her baş durist ew e, gava kirar navdr be, hng divt nşana ayend, cih(cuda) b nivsandin, l bel bi pronav re, baştir e, ku bi hev ve bn nivsandin. Bi pronav re hevok maneyeke din nastne.

serinc: B guman, mirov dikare hem bi navdr hem bi pronav re j nşana ayend ji wan bi "apostrof" biqetne; yan bi away:

1) Azad' bie Wan.
1P) Ew' bie Wan.

L bel ev vedigere ser biryara Akademiya ziman kurd.
 
Mustefa Reşîd
  Malpera Mustefa Reşd: www.uniklinik-saarland.de/imbei/mrpriv


Rexne û peşneyarên te

------------------------------
Alîkariya malperê:
------------------------------
Fîrma telefonan
Kabilên te
navnîşana te
Tiştên belaş
Telefona erzan
Tiştên belaş
KostGarNix.de
Bajarên elmanî
Dowloadên te
Wêneyên compûtera te

 ------------------------------------------------------------
 copyright 2000-2002 amude.de [ info@amude.de ]