NIVÎS KOVARA NIVÎS KEW
Kovara malpera Amûdê - mehane, çandî, wêjeyî û hunerî Hejmar 12 - 21.01.2002

 
  Xalê Cemîl
Newroz Fîslî email




Xal Ceml premrek por sip b diran b, bav pazde zarokan bapr pnc nebyan b. Mirovn k ew nas dikirin zanibn Xal Ceml mrek bi br bawer wefa b. Hem jiyana xwe Xal Ceml bi ş kar di nav zar zn xwe de derbas kiribn. Ten yek car ji mala xwe dr ketib ev drbnek jiber sedemek proz b.

Wek hem dost nasn xwe, Xal Ceml temen xwe nedizan l li gor dayika w ya ko b dilovaniya xwe, Xal Ceml di kata serhildana şx Sed Pran zarokek bik b. Carna dayika w, Binevş, digot: "Cemo y min w dem gedeyek ber psl b," carna j digot: "Cemo y min gavan gnd b." Jiber v yek Xal Ceml temen xwe nedizan, l dihat bra w ku gava bav w, Ferzende, j re kea Mam Xelo, Eyş, xwest hna bi hevaln xwe re di ser dara di hlnn ikan de li hka digeriyan.

Di bst du saiya xwe de Xal Ceml b hec bi xwe re ji Eyşa jina xwe re ar mitro kitan an bn. Dewr crana rexne li Xal Ceml kiribn, ewan digot xwişka Eyş hna ciwan rind b layiq zr elmasa b. L Xal Ceml xortek bi br bawer b.

"Hec ne ji bo tcaret ye. Yezdan mezin dilovan ew sefer ji bo me musilmanan pwst kiriye. Ez ne ji ber tcaret bi v riy ketim." Xal Ceml bi van gotinan xwe rast dirust nşan did.

Xanima w Eyş bi rindiya xwe nav dab l w dizanb ko mr w ev yek nedidt. Mrn jinn diraws yan hem kat li klekan prekn xwe bn, l Xal Ceml c war xwe kiribn Mizgefta Mezin li arşya şewit. Ji ber v yek nav w di temenek km de bb Xal Ceml xwişka Eyş j bb Pra Eyş.

Hem roj jinn der drawsyan li dora Pra Eyş top dibun j re digotin: "Pra Eyş, t jinek pir bedew l Xal Ceml qedir qmeta te nizane. Gelo ti bi v yek bzar nab?" Jinan j dipirsn sern xwe dihejandin li okn xwe dixistin.

"Kek we Ceml mrek baş e bala w li ser mala w ye; wek mrn we avn w di jinn d de tune ye, dil w gelek li ser min heye." Pra Eyş digot Xal Ceml diparast l bel dil w mell b hem roj dil w bi rewşa w dişewit.

Sal roj li d hev wek ava em Dicley herik bn hejara Eyş bi girn xem biskn xwe y reş xweş wek berfa ser Agir sip kiribn, avn b mirad Xal Ceml kor bbn. Neby w Kendal bi dest w digirt w dibir mizgevt, Pra Eyş roj s dan xwarin bi destn xwe yn ir baw didan dev w. Ev demek b ko diran di devn w de nemabn l dirann taxme nedikir dev xwe nv xwarin bi ser avn Pra Eyş da dibarandin. Carna acisiya xwe di ser pra Eyş de derdixist, tev ji avbna xwe j gampol xwe bi hz li bedena Pra Eyş diweşandin axn naln ji Pra Eyş dihat. Zar z der dostan gily li Xal Ceml dibarandin l sop dijwar her berdewam bn.

Her yek dost Xal Ceml heb. Xal Hesen Nenyas carna li gnd carna j li bajr b. Kur w şro dikan b li Mrg Ehmed mast penr difirot. Her d pir ji hev hes dikirin bii sihetan li kleka hev rdiniştin gil gazinde ji malbatn xwe dikirin. Xal Hesen par kerr b Xal Ceml alkariya bazar pra dikir. Jixwe şro pir caran li dikan bu, l eger şek derketa pşiy bi lez di dihat.

Herd kal gava bi ten diman gelek sohbeta wan xweş b. Xal Hesen Nenyas bi dil fireh bi denge gelek bilind qala her s jinn xwe dikir duay nexr ji hem gndyanre dikir. Eger muşter bihatana, Xal Ceml alkarya heval xwe y kerr dikir. Carna Xal Ceml bi şaş destn xwe dikir nava satila mast, ji end car j bi nigan di ser toraqa sip l Xal Hesen loma nedikir. Bi destn xwey gemar mast dsa di satilda duz dikir, bi desmala xweya ilmo rn reş ser toraq radikir.

Ji end car Xal Ceml Xal Hesen bi xwera dibir mal jibo navroj. Jiber k nava w Pra Eyş ne baş b hem car ji bka xwe Zeyno ra digot, "Kea file, navrojek baş amade bike. Dost min ro t mal, win min şermezar nekin. Eger xwarin km qsr tda hebe, ez bi sed man te dişeyinim mala bav te!"

Zeyno di ber xweda diken ser xwe dihejandin. W dixwest li xwezr xwe veger jra d s gotinn baş bje l ji tirsa Mendo y mr xwe nikaribn. Mendo her end j dizanibn bav w bi qsr b dsa nedihşt kes gotinek jra bj.

Zeyno biryar da nan bi toraq ka kr xwe eto şyand dikan Xal Hesen tasek toraqa bi ra plavn xwezr xwe bi ilma Xal Hesen send.

Bk ket amade kirina navroj ji bo xwezr xwe mvan wy giranbiha. W bi tr nan xweş vedikir Pra Eyş j li ser sl nan sor dikir. Nan bi toraq sor bn Pra Eyş nan li ser snya sifr kefya da li ser hev heta girdek pik b. Pra Eyş sny girt bir oda mvana li ber mndera dan, bka w j dew d bardaxan d tebeqan han li ser paek rz kir. Jiber k nan hişk nebe Pra Eyş pşmala xwe vekir liser nan dan.

"Xaltka Eyş, ka v pşmal ji ser nan rake. Bira Xal Hesen bawer neka em malek gendelin," Zeyno bi dengek bi lome ji xwesya wxera got. W dizan xezr w liser tistek pik dikarib problem derxa.

"Zeyno kea min, t dizan xwezr te ji ronya avan maye d pir wext bigr heta bi alikarya Xal Hesen rya mal bibn. Bira nan sar b tam nebo."

Herd jin n derve pra Eyş tmanek xwe an destpkir pne bika, bka w j kea xwe kir bawşa xwe şr day. Wan dizanbn d herd kalepr pişt limja novroj bn mal. Gava deng azan ji ar alyan bi ser bajr ket, herd jin rabn limj bikin. Gava daw li limja wan hat Pra Eyş ber xwe da oda mvanan k pşmala xwe ji ser snk hilde. L hna di nv r de b deng Xal Ceml kete ghn w! Bi gavn lez ber bi od de li ber der fam kir k herd kal di od de bn. Pra Eyş biryar da ko here od pşmala xwe bn. Li ber der rawestiya plavn xwe derxist.

"Ew k ye?" Xal Ceml ji hundir kir qrn.
"Ez im Eyş!" Xal Ceml bi lez rab ser xwe dest avt gampola xwe ya ser pola. Pra Eyş vegeriya xwe ber bi der kişand. Pir car bdena w bi sopey kalemr w reş mor bbn ş azara wan ldanan ji bra w nedin.

"Wele Eyş baz dida Ceml bira, lezke bigj! Wele gşt ber der!" Xal Hesen kir qrn ew j rab ser xwe. Xal Hesen s jinn w hebn gelek ji jinan bzar b. Ji ber v yek b her roj ji mala xwe direviya dihat ber dikana kr xwe. Ji hem gndiyan bazirganan re digot jiber hawar gazna jinn xwe kerr bb. L avn w baş didtin.

"Bir Hesen, were bi dest min bigre min ber bi Eyş de bibe bira ji ber destn min nereve."

Xal Hesen hz da xwe rab ser xwe, l pirya zor da xwe, tirrek bi deng berda. Ji ber kerrya gohn xwe deng ne y zanb ko hay kes je tuneb.

"Ew piştşikest k b?!" Xal Cemil kir qrn bi hz gampola xwe li dora xwe weşand. Xal Hesen bawerkir ew dipirse pşmal a k b.

"Ma gelo, bira, ti nizan ev kar xirab Eyş ye? Ti dj min hat di mala te de ev şermezarye kir?" "Heşay te dost min. Ma ez nizanim mal min ye, ti dj ez ewqas sale Eyş nas nakim. Bi s telaq v jin di mala bav xwe de j ev jehr b, wele jin diz fila j ne wek jina min in!"

"Raste bir min, jin fila pir paqij in, jinn diza j pir bi tedbrin. Maln wan hem gav tije tiştn biha xweş in pir hay wan ji tiştn wan hene. Gent harit li ser jina te jinn min tap bne. L bira, ana dev ji van gotinan berde, pişt şikestiya Eyş ev gave ji nav destn me derkev!"

"Ji nav dest derketin j gotine. Ev b mesela nams, ez div şev dev ji Eyş berdim, ber w bidim mala grxwar bav w."

Pra Eyş xwe bi lez ji od dr xist her d kal man bi ten. Xal Ceml ji şerman bzariy rnişt ser xwe y sip kir nava destn xwe yn qirmiand dest kir bi girn loman. Xal Hesen bdeng ma nizanb i bj, dil nazikbna dost w j re seyr dihat. Ji ber pşmalek mrek mezin nedigirya. Jinn w heta var li ser doşekan pal didan bkn w j ji wan ne baştir bn. Hem gnd nasan bi rewşa wan dizanbn. Her s jinn w bi porn xwe yn sip diketin ser hev gotin nediman ji hev re digotin. Xwarina sar didan ber mvanan ji brka w pere derdixistin. Xal Hesen zanb ko Pra Eyş ji her s jinn w baştir bn, jiber pşmalek dost w biryar dab dev j berde. Ma berdan j şerm b. Xal Hesen biryar da dil dost xwe xweş bika piek rewş sakn bike.

"Biray delal, bhna xwe fireh bike. Dawiya dinyay nehatye. Gelek jinn pint li dinyay hene, ma ti bawer Eyş ten ji heq gendeliy derdikev."

Axnek kr ji ser lvn dost w derket. L sr w her di nav destn w yn pr qirmi de bn. Xal Hesen li dora xwe mzekir l kes tineb biryar da ko here ber dikana xwe.

Di kolann bajr de bi sedan zarok dimeşiyan, dibistan no tawaw bbn zarok pişti end seetn bi ronişt derbas kiribn wek bizinan dipirikiyan ser dwaran qrnn wan bajr didan ber xwe. Xal Hesen tev kerritiya xwe j ji dengn wan bzar b end sln baş avt sretn end lawan. Hindik mabn keikek b gneh j bikeve ber lepan, l keik z xwe da al. Bi gavn lez Xal Hesen xwe ghand dikan ji kur xwe re qala ş kar dost xwe kir. Kur w bdeng ma. W zanb ko Pra Eyş jineke baş b bi salan w xwarina dest w xwarib.

"Ma bavo, yegkcar mna Xal Ceml j nabe. Pra Eyş di v germa havn de ketiye ber sl Xal Ceml jiber pşmalek xwestiye lde dev j berde. Xwed j van hineran baş nabne."

Li mal Xal Ceml gelek xemgn b. Zik w ji birna dşiya bhna nan toraq gelek xweşa w din l hd nikarb dest bida xwarina Eyş ya b şerm fed. W liber avn dost w tirrek kiribn xwe hetikand. Hd w nema karb li nav dost hevalan de ser xwe bilind kiriba, d heta roja mirin di nav ar dwaran de ronişt. Pra Eyş bka xwe di kler de roniştibn bdengiyek ketib ser mal.

Di v kat de mr Zeyno, Mendo, hate mal di nav der de li dora xwe mze kir. W nizanb d mvan bav w bihatana li bend bn mal ji denge Xal Hesen bihej.

"Day! Zeyno! Hn li ku ne?" Deng herd jinan l deng ji xwe dernexistin. Zeyno j ketib dinya derd xeman carek d deng bilra şivan pismam w Beko dihatin gohn w. Wan bi bik heta ciwan ji hev hez kiribn l bmirad diyn wan şr dabn zarokn hev Zeyno Beko ji hevra bbn xwişk bira. Ma qey kur Xal Ceml ji bav xwe gelek kmtir b?! Zeyno ten bi derd xwe dizanb.

Gava bdeng her berdewam kir kur oda mvanan li wder rast bav xwe y mell hat. Ne Xal Hesen ne diya w Zeyno li meydan xwya dikirin l kşek nan toraq li ort li ser sniye hebn.

"Bavo, xr be, ti ima ten ronişty? Diya min li ku ye"
"Lawo dno, dev ji dya xwe berde. Ji ro pda ew jima jinty naka ez j ne hd mr wme; t bi amin bik t dev ji w bbava Zeynik j berd."
"Ma bavo, dibo nsan dev ji jina xwe berda? D dost nas i bjin, d k xwarin ji zarikara ka?"

Gava behsa xwarin b Xal Ceml bi carek da rab ser xwe ber bi krr xweda . Gampola w pra neb ew nedikaribn serbest gav bavje li cy xweda ronişt dest kir bi girn. B guman kurr w gelek şaş ma ber bav xwe danişt.

"Aman, yeman bavo, ev i girne? Xal Hesen wefat kirye?" L firmsk ber berdewam bn ti bersvek ji dev Xal Ceml derneket. Kurr gelek bir b l nedikar bav xwe wiha mell bl bikev ser xwarin. Mendo bala xwe da bav xwe ji xwa br li hem katn ku d bav w şer kiribun hatin ber avn w. Ne yek car ne d car bn. Ew dizanibn pir caran dya w b guneh b kal bav w ji ber tiştn gelek pik bela xwe di dya w dida. ro niza i cin li dora bav w geryabn; gelo w kerr Xal Hesen ima natibn...? Kurr biryar da bala bav xwe bikşne ser tiştek d.

"Bavo, te nan xwarye? Dya min ji mera nanek pir xweş amade krye..." Xal Ceml ji xeyl heyalan kişya dinyay hz da xwe rab ser xwe. Rabna w gelek z cara pş b kur w bave xwe ewqas bi hz db. Ew herd weha bdeng man. Kurr nizanibn i bje li bend bn bav w piek b ser hemd xwe qala derd xwe bika. Xal Ceml carek di nav od da hat l disa jixwa ronist; kalek bi temen b nikaribn gelek liser p biger. Bdeng berdewam kir hndir hd hd tar b. Zeyno hat hndir fanos pxist gava derket Mendo li d w . Li ber der bi dengek km pirsa derd bav xwe kir. Zeyno qala pşmal kir her du bihevra kenyan. Wan pir caran tiştn weha bihevra dtibn.

Li dora wan deng azan bilind bn Zeyno ber xwe da mitbax; zarokn we pir bn dema şv km mabn. Mendo li nav der ma li dora xwe mzekir. Dery hewşa wan hd veb Xal Hesen şero ketin hundir ber bi oda mvananda meşyan. Xal Hesen piek şeqizand xya dikir l şergo lv bi ken b. Mendo bixr hatina mvana kir ber wan da cem bav xwe. Gava Xal Hesen av bi dost xwe xist ser xwe kir ber xwe; her endz dizanibn dost w rye w nedidtin, disan j nedikar li ry w biner. Jiber kerrtya xwe, Xal Hesen hem gav diqrya l ana deng w gelek mell b. "Biray Ceml, min ji şro ra got em harin qasek li bal ap the ronkin. Em hind prin rojn me jimartne, div haya me jihev hebe em li hev bipirsin." Dost w ser xwe hejand destn xwe bada.

"Dost min, mirin jima ji v rewş baştire. Meriv heta karibo ser bilind di nav nas dostanda bij jyan xweşe, l rojek wek ro mirin baştire..." Mendo şro di berxweda kenyan jihevra av şikandin. Wan mesela pşmal bstibn. Mendo di dil xweda hinek ji bav xwe btaqet b l nedixwest tiştek bj, bav w hind kal b, l dsa nikaribn bdeng bimn. "Bavo nabo ti ewqas dil nazik b. Ji ber pşmalek te li mal şn danye. Dya min ji girn avn xwe sor kirye..."
"Jiber pşmalek! K jiber pşmalek xwe aciz dika?! Ti bawer bav te dne..."
Deng bi hemyan ket wan hersya bihevra gily li Xal Ceml kirin. "Bavo ma ev i gotinin? Ma gelo i bye? Min tiştek d nebstye..." "Te nebstye! Ha way dost min Hesen livire bira ew rasty bej. Kotya dya te ro min hedikandye ez nikarim carek d li kleka w ronkim." B van gotinan Xal Ceml tiştek negot. Pişta xwe dab dwar okn xwe tewandibn. Dest xwe kir berka şalwar xwe ks titn derxist. Ode bdeng ma wan hemya bala xwe dan Xal Ceml. Ew iqas j ji ronya avan mabn, dsa wek ustak cixare dipandin. Cixara yekemn da ser mendla xwe dest pkir yeka d bip. Gava ya dyemn hat pandin dest kir berika xwe caqmaq xwe derxist.

"Mendo lawo, v cixar bide ap xwe Hesen jra px." Mendo dest havt cixar caqmaq hwaş ji dest bav xwe girt cixar pşkş dost bav xwe kir. Cixara k bav w pandibn gelek jidand bn tev temen xwey bilind, Xal Ceml di huner cixare pandinda gelek usta b v rasty ji gelek kesanra eyan b. Xal Hesen bixwe gelek ji cixare pandina dost xwe hez dikirin. Pişt ku Mendo cixara w pxistibn, Xal Hesen ber xwe da dost xwe.

"Dest te saxbin dost min. Kes mrxasek ta ana wek te nikaribye cixareyek baş bipe... "

L Xal Ceml her bersva w neda. Ser xwe kiribn ber xwe di xeyaln dr kr dab. Xal Hesen gelek b taqet b ber xwe da şro bi dest xwe jra şaret da k ew rabe ser xwe. şro gelek şaş ma. Gelo bav w ima awa z dikirin? L dizanibn bav w b sedem biryarek weha nedab rab serxwe. Mendo j rabu serxwe berbi şrgo da c.
"Dost min, ev pel ye? Ma way firavn amade dibo, win b xwarin ji v mal ranabin!"

şrgo ji Mendo ra av şikand bi ser xwe bav xwe şaret kir. Mendo li dost bav xwe mzekir bi carek da fam kir ku Xal Hesen gelek b taqet b. Nizanib i bika. Li alyek da bav w ji alyek daji dost bav w... Mendo pişta goy xwe xurand bala xwe da herd premra. Gelo ev roj i qewim bn? Gelo ev hem btaqet mell jiber pşmalek b? Mendo bawer nedikir. Bav w ne nsanek ewqas dilnazik b. Mendo biryar da ji bav xwe rasty derxa.

"Bavo, way Xal min Hesen biryar day b firavn ji mala me rabe. Ma t heta knga ewqas xwe mell bik? Pşmala dya min bi rast gunehek ewqas mezin neb. De were piek bipeyive dil xwe xweş bike; bira Xale Hesen şrgo ji mala me bi zikn bir diln xemgn ranebin."

"Kero lawo, ti zan ez ne jiber pşmal acizim! Ez end car jita bjim. Ma ti qey kerr!?

Xal Hesen gelek btaqet b dest kir bi girn, ew dizanibn dost w ji w aciz b. Nava roj deng bn goh w. Hind ew nikaribn nig bavj mala dost xwe hd dostanya wana pirr sala bi daw hatib... Xal Hesen ber xwe da kurr xwe deng xwe bilind kir.

"şro lawo, were em harin; way dost min me livir naxwaz..."

Xal Ceml j rab dest havt gampola xwe. Ew nizanibn dost w Hesen ima şev ewqas btebat b; ma gelo ew nizanibn dost w şermezar b? Xya dikir tirra Eyş dost w gelek aciz kirib hind ew nikarbn li mala w nan bixwa! Ma ev i dostan b? Ew bi sala li ber dikan bi hevra peyiv bn jihevra wek bira bn.

Xal Ceml ji dost xwe bezar b u dixwest avn w bidyana k karibana gampola xwe li nav ser dost xwe bixistana!
"Wey li te bbext, ti hind xwarina mala min naxw? Ma ev hem sal em dostn hev bne tu hind li kleka min ronnak... Hema rabe hare nema were mala min. Dostanya te jima mna tirra Eyş b qymete!"
"Wey bavo, ev i gotine!!? Ti ima v qebhet li hejara dya min dik? Wele ez vya qebl nakim..."

"Mendo lawo, bav te mebest w tirra mine, heşay rebena dya te..." "Heso ti i dj? Ma ti hem ker hem j kerr? Xal Ceml qr.
"Ma Cemo, deng tirra min nat te? Ma qey ti hem kor hem j kerr?"
Mendo u şero bi devn vekir avn mezin şaş may li bavn xwe mzekirin. Dmeg hem sucdar hem gunehkar ev herd bn. Kerro bi tirra xwe korro j bi gampola xwe dinya hejandi bn! Mendo şro di ber xweda kenyan bi ser şareta derve dan hev. Hed taqeta wan bi van keftaran ra nemabn. Her d gora hev bn bira bi hevra bimana.

Li der Mendo av bi Zeyno xist.
"Zeyno, firavn ji bav min dost wra bibe, jibon nav xwed, w nan toraq w pşmal ji w od rake. Ez şro diin derve. Ser me di hundirda hşyan."
Mendo u şro kenyan ber xwe dan derve. Zeyno ser xwe hejand jixwa nie ni kir; gelo k ji heş mra fam dikir?
 
  - Di sala 1972´an de li   Amedê hatiye dinyayê
- Sala 1982´an hate   Swêdê
- Sala 1992´an çû   Emêrka li wir lîteratur   (Bachelor of Arts)   polîtîk( Bachelor of   Science) xwend
- Ji 1998-2000 jiyana xwe   li Ingiltira berdewam kir
- Ev heye demek ko des   bi nivîsandina kurdî   kiriye


Rexne û peşneyarên te

------------------------------
Alîkariya malperê:
------------------------------
internêt belaş e!
Fîrma telefonan
Bo malpera te!
navnîşana te
Tiştên belaş
Telefona erzan
Tiştên belaş
KostGarNix.de
Bajarên elmanî

 ------------------------------------------------------------
 copyright 2000-2002 amude.de [ info@amude.de ]