www.amude.de
 Dengê kultur û folklora Kurdî di internêtê de www.amude.de
Arabic Deutsch English Français
Nameyek ji bo Nzar Agir

Mehmûdê Ako
ako@hawarkurd.de


Mehmûdê Ako
Dema ku min babeta te ya di bin nav "Xeniqandina tpan yan damezirandina alfabeyek", ku di hejmara 300 de, ya ku di heyva gulan 2002an di rojnameya bi ziman ereb "Al Mutemer" de xwend, bi rast dil min bi te şewit! Jiber ku te xwe xiste devereke ne cih te ye. Ne ku em nerna te qebl nakin, l bel te xwe ji kiras xwe derxist te weke rojnamevanek maf xwe y serfiraz y bi tewana hin kesan di droka wjey and de b guneh tewan kirine.

"Her qnaxek ji dem ji jiyan, rengekek w y jiyan raman heye."

Kek hja Nzar! Weke te xwe day nasn di rojnamevaniya ereb de weke rexnegrek, bel tiştek gelek proze ku di nav gel kurd de rexne bn hol, l mamoste, weke t nasn rexne dibistaneke bi ser xwe ye ne jibo kn qayş berberiy ye, bingeh taybetiyn w hene. Em karin rexney ji hev cuda bikin, ango pespir ( texess ) mnak ya wjey, siyas, civak, h.d. geh t xwe li siyaseta kurd bik bele t dest bi tjkirina singoyn xwe bike di giyan droka gel xwe de zixt bike. An j t xwe berde nava wje anda kurd t kevin njenya me tune bike, aya ev kar te gelo dikeve bin xizmeta k de? Di dema ku tu di rojnameyn ereb de wiha dijwar rexneyn xwe dik, helbet tu azad di nerna xwe de, em j bi nerna azad re ne.

Kek delal,
mamoste Nzar Agr!



Tu xwe did nasn di gelek deveran de weke nivskarek weke rexnegrek, ma gelo kes ku weke te rexneya bi v reng dikin, hewl didin şeroveyan bikin, ma ne pwste bikeve bin xizmeta wje anda kurd de!? L wa dixuye ku tu ten dixwaz dengek bi xwe bix! Jiber ku rexneya te ya dmahk bi taybet ne di cih xwe de ye nej te maf w y rexney day. Jiber i ez ben ez bo te end nimneyan bnim.

Dema ku Hawar bi rpeln xwe yn 16 hevddan sala 1932an xwediy w Celadet dest bi weşana w kir, ew ghab w baweriy ku nezan di nav gel kurd de gelek e, şer w bi zanebn t kirin, em danakvin mesla elfabeya ereb ji ber ku em sedsed bi nerna Celadet re ne, ku ew berya me bi 70 sal ramiya di meseleyn teknk de mijl b da ku ziman kurd biguhze ser tpn latn devj berdin. car em vegerin babeta xwe ya ku tu dibje Hawar kesin bi emir mezin serokn eşran axa dane dora xwe Celadet cot xwe li ser av dikir, bel nivskarn mna Cegerxwn, Osman Sebr Mele Ehmed Nam, ku haja wan ji tiştek wjey huner ya and nebn, peyda kirin. Xwed ji te raz, ma kes keviran li coga xwe dixe, van nivskarn mna strkan ku Hawar ew xistin nav rpeln xwe de tewn dike bi nezaniy, di dema ku nezan li herar kenarn chan belavb?. Bermayn ku Hawar ji me re hiştine nayn nerxandin, weke tu dibj ku Cegerxwn ji mehraba mezgeft rab Osman Sebr ji ber ku xaln w neyarn Tirka bn, ya gelek dijwar ku mr Celadet ketib bin bandora ramann Kemal Atatrk, alfabeya xwe rawestan hetan ku Tirkan a xwe xelas kirin, ez vna dibnim ku tewaneke bi gemar re ji mirovne ku xwe kirin qrban jibo kurdayetiy, her malbata Bedirxan yan j şna destn xwe di droka Kurdan de bi giranbuhay danne. Bel ez naxwazim gelek li ser malbata Bedirxaniyan binivsim, jiber ku camran xwe di droka gel kurd de bi payebn dane nasn.

Cegerxwn ku tu henek xwe p dik ew b y ku di ryn axa beg şx melayn paşver de rab gel hişyar kir da nema bi gotinn wan bne xapan din, bel Nam ku beşek ji droka w dem bi destn w hatiye nivsn, ew j ji nivskarn Hawar b, Osman Sebr ku droka w ya siyas huner ji jan zindanan tije ye, da ku gel kurd bigih maf xwe, her ew j ji nivskarn Hawar b, Kamran Bedirxan, ku ji "arn xeyam" dest p kiriye hetan ku qran hedsn pximber wergerandiye ziman kurd, ev di nerna te de kesin ne ji wjey nej ji and fam dikin. Bi rast nizanim ka te babeta xwe ji bo i nivsand ye, da ku tu bi ten bj vaye, qirj gemara axa mran, li ser rpeln Hawar pesn hev didin, aya babeta te li ser alfabeya kurd bi tpn xwe yn ereb latn ye, an li ser huner anda kurd ye. An j li ser Hawr weke kovareke and ye. Yan Hesen Hişyar ji bala te ku ew j ji nivskarn Hawar b, gelek kesin din. Ew kes ku tu tewana wan dik bi taybet Celadet Al Badir Xan ku ew ji xwe ten jibo ku meraqa w fentaz ya w wiha dixwest, dibnim ev şaştyeke drok tu xwe dixy. Dema mirovek doktora di qann de xelas kiribe haja w ji zimanin d hebe, helbet w bi nerneke bi sde l ner ye. Celadet bi zaravn Kurdistan zazik, soran, dumul, di gel zimann ereb, tirk alman, firans zanb baş di meseln ziman de j giha b. car ku yek weke te pişt 70 sal di ser re derbas b ye, bye hebnek bel roj bi roj t cesipandin ku Hawar rola xwediy w di droka huner and de xwed nerxek bilinde, tu t da ku tu rola derk hewdel bilze, alfabeya ereb biparze!? Ez guman dikim ku tu ne ziman zane j da ku tu v babeta alfab y j rexne bik.

Kek hja Nzar Agir!

Ya baş ew e ku tu li tiln tebmra xwe bide ne li ber zirneya dijminan bireqise. Berya ku tu babetek belav bike t de biram sdeyn w ji herd aliyan hesab bike, aya sdeya w jibo bercewendiyn te yn taybet ne ku tu ji xwe re end dolaran j derbixe!? An jibo razkirina hin kesan e?

Hvdarin ku em tiştin qenctir ji pnsa te bibhzin.


Mahmd Ako
01-05-2002
Germanya, Osnabrck
Nern rexneyn te hene!? ---> info@amude.de


copyright 2002 amude.de [ info@amude.de ]