www.amude.de
 Dengê kultur û folklora Kurdî di internêtê de www.amude.de
Arabic Deutsch English Français
Di breweriya sedarsaliya rojnamegeriya kurd de

Dr. Kamîran Bkes

B guman, ji bo tomarkirina drok, and, ziman hertişt girday gel neteweyek rojnameger pdiviyeke ne ten girng e; zor girng pwst e. Ew weke peralek ye, di xwe de, ji bil and ziman w gel pileyn pşketina w, hem byer, rdaw rojavn ku di pvejoya droka w milet de qewim ne tomar dike awa ji nifş roja xwe re, ji nifşn dahaty (wb, mand) re j tomar pşk dike; heta bi heta diparze. Weha j, ew (ango rojnameger) ji nifş serdem re dibe rşan, mamoste lvegereke zor girng, da ku ew nifş bi buhrka gel netewa xwe ve; bi pvejoya karwana bav kaln xwe ve; bi awabn ilobna pşketina bav kaln xwe ve tkildar bibe hem byeran, yn xwe j yn nexwe j ku bi ser nifşn buhrk de barne, baş nas bike sd j werbigre. Wek Kek Mesd Barzan di axaftina xwe de, ya ku roja 25- Adara 2002-an li Encmena Niştman ya Kurdistan goti b, "Gereke em wan byeran ji br nekin ji bra me nein". Bel div em wan ji br nekin, da ku neviyn me yn paşeroj, dsa gotin ya Kek Mesd e, "Van destketiyn bi dest ve hatine wek rojn xwe byern xwe bizanin, ku ew j berhemn dana gelek qurbanan xebateke mezin in. Byern diltezn j ku em yad dikin ji bo w yek ye da bizanin i xedr i zilm li gel kurd gel Kurdistan hatiye kirin. Ev j ne ji bo w yek ye ku hizra tolvedan di nav gel xwe de kr bikin. L ji bo hind ye ku em hem bi hev re bixebitin da careke d ew byern diltezn, ew zilm zordar dubare nebe".

Ji bo parastin, pşvebirin dewlemendkirina ziman miletek j, rojnamegeriy roleke zor berz bala, roleke pir girng pwst heye. Helbet rojnamegeriya her miletek v rol hiltne ser miln xwe, l li ba miletn bindest bi taybet j li ba gel Kurd -ku ev nzk sedsalek ye şer hebna w ziman w bi tund tte birvebirin- ev rola rojnamegeriy hn berz balatir e; hn girng pwstir e. Gelo, ma ta ro j kovara 'HAWAR', ji rziman rastnivsandina Kurmanciya jorn re, ne rber, mamoste avkaniya her girng e. Eger em nebjin ya tek ten ye? Gelo, ma ne bi hinz saya w kovar xwediy w y nemir mr Celadet Al Bedir-Xan e, ku em bna xwed alfabe, rziman rastnivsandineke standard?

Bi ser van hem rol erkan de j, eger mirov bne bra xwe ku şer, xebat berxwedan ne ten bi tifing tte kirin; ew bi peyv pns j tte kirin, hnga rola rojnamegeriy d ji me re hn zelaltir bibe. Ma ne hn pşiyn me gotine "mar bi peyva xwe ji kuna xwe tte der".

Di demeke pir aloze de, demeke ku gel Kurd ji hem aliyan ve ketib bin gef gurn neman; di demeke ku r li ber peyva azad ya bi kurd hati b girtin, mr nemir hja, mr Miqdad Midhet Bedir-Xan dt ku pdiviya netewa Kurd bi xebata pns bi riyeke hemdem hemerx -riya rojnamegeriy- heye. Lewre j biryara xwe da ku rojnameyeke kurd diyar gel xwe y Kurd bike, da ku di xebat berxwedana w de ligel tifing bibe hemsoz hempeyman. L ji ber hoyn zor, stem bindestiy yn kirt, ku r li pş azadiya hizr bran girti bn, mr hja Miqdad Midhet Bedir-Xan near dibe ku li welat mişextiy, li Qahray, mzgna weşana yekemn rojnama kurd bide xelk xwe y Kurd rojnameyeke 15-rojn bi nav welat Kurdan, KURDISTAN, di 22-y Nsana 1898-an de, diyar gel xwe dike. Yekser j, w rojnamey, di ezman kurdayetiy de, wek rojek trj avtin tkn xwe gihande tevaya Kurdistan.

Helbet ew gav, di droka xebata netewa Kurd de, guhartineke zor girng nirxbuha ye. Lewre, di w roj de peyva kurd digel gule fşekn tifingn tkoşern kurdhez bye hevsoz. Bel, ev roja, di droka Tevgera Rizgarxwaza Netew ya Kurdistan de, rojeke piringdar e; diyar aşkere dike ku gel Kurd li her cih dever, di her dem axan de dilketiy peyva azad, rizgar azadiya xwe ye.

Wek tte zann -herend ev yeka ne mebesta gotara min e- ji roja roj de dagirkern Kurdistan herdem xwestine ku Kurdan ji hol rakin, and ziman wan tune bikin wan ji netewbn taybetiya wan ya xweser bikin.

Ji ber hind j, riya rojnamegeriya kurd her dijwartir bye, tij kelem stir bye; dagirkern Kurdistan yn hov herdem xwestine ku rojnamegeriya kurd j -wek hertişt din girday bi Kurd Kudistan ve- ji hol rakin nehlin ku ew li i ciyan vejiyan bibe bi pş keve; dergehn apxanan l girtine, li pş weşandin belavkirina w kend bend danne; rojnamevann Kurd mişext, girtin ldan dtine, herdem belengaz stemlkir bne. Bel gelek caran rojnamevann kurd, ji bo domandina v riya proz pvebirina karwana peyva azad, giyann xwe kirine qurban, xan navmaln xwe firotine bne hevaln eziyetn mezin. Ji ber hind j rojnameya 'Kurdistan', ne li Kurdistan, l li dervey welt, li Qahray derket. Her end mehan j li welatek d dihate weşandin ten ar salan ber xwe da. Di wan ar salan de ten 31 hejmar j derketin. Hejmarn 1.-5. li Qahray, hejmarn 6.-19. li Cinv, hejmarn 20.-23. dsa li Qahray, hejmara 24. li Londray, hejmarn 25.-29. li Folkston herdu hejmarn dawn 30 31 dsa li Cinv. Ji ber v sedem j, rojnameya 'Kurdistan' bi 'rojnameya gerok' hatiye binavkirin. Hjay gotin ye ku pişt ten pnc hejmaran, Siltan Osman li hember rojnameya 'Kurdistan' radiweste bi dar zor, mr Miqdad Midhet Bedir-Xan vedigerne Stenbol. Loma j, biray mr Miqdad, Ebdilrehman Bedir-Xan berdewamiya derxistina rojnam hiltne ser miln xwe li Cinv dest bi weşandin belavkirina 'Kurdistan' dike.

Derxistin belavkirina her end hejmaran ji bajar welatek d ji aliyek de dijwariya rewşa rojnamegeriya kurd dide xuyakirin, ji aliyek dn ve j xweragir berxwedana dilsozn kurdayetiy tekz aşkere dike. Bel, tev hem zor, pest pşkutiy j, dilsoz xemxwarn peyva kurd tucar bhv ne mane xwe ji karwan proz ne dane paş. Bervaj w, dilsoz xemxwarn peyva kurd i gav fersendek girtibin, an snahiyeke azadiy dtibin xebata xwe domandine; rojname kovar ap kirine di v karwan de pngaveke hja avtine. Di nav serhildan şoreşan de, li devern rizgarkir; li bin sbera rjmn dagirker stemkar, di şikeft geliyan, di hembza iyayn Kurdistan yn xweragir serbilind de li her ciyek ku gengaz defret ketiye destn wan, bi kevintir xwertirn alavn ap, rewenbr, nivskar rojnamevann kurd deng xwe gihandine milet xwe riya xebat tkoşna w, bi rimna peyvn kurdparz, ron kirine ev milet ku herdem t biriy peyvine kurd yn apkir ye. Eger di rojek de milet Kurd xwediy tek rojnameyek b, ro bi hinza xwna cangoriyn (şehdn) kurd bi saya xebat berxwedana hem kesn kurdhez welatperwer, li her beşek Kurdistan li hem welatn ku Kurd l cwar bne, bi dehan kovar rojnameyn kurd der dikevin. Ev j ciy şanaz serbilindiy ye. Ji ber ku -wek min ber j got- şer, nemaze j di v dema me de, ne ten bi tifing, ew bi peyv j tte kirin. unk ev dem ne wek ber ye ku 'ten tifing zane', na. Weke Kek Mesd j got, "Gava ku pwist b şer bikin me bi mran şer kir". Nuha dem dema peyv ye; dema danstandin ye; dema guhdarkirin pejirandina hevdu ye. Ev j dide xuyakirin b ka iqas rojnemavaniy roleke giring pwst, nemaze di v dema me de, dema changriy de heye.

Di v breweriya gewre nirxbuha de, pwst e em wan dilsozn kurdhez, yn ku giyan temena xwe di riya rojnamegeriy de diyar gel netewa Kurd kirine, yn ku bi dilsoz xweragiriy ev karwana parastine pş ve birine, mna mr Miqdad Midhet Bedir-Xan biray w mr Ebdilrehman Bedir-Xan, mr Celadet Kamiran Bedir-Xan, Premrd, Husn Hizn Mokriyan gelekn din, bnin bra xwe li pş branna wan, bi giram rzdar, ser bejnn xwe bitewnin bi yek deng bjin: We bingeha rojnamegeriya kurd dan hind Kurd hebin d li ser şopa we ya proz berdem bin.

Bij roja rojnamegeriya kurd!

Bij kurdayet ber her tiştek din!


Ji: Dema Nû (hejm. 28, 30.04.2002) hatiye wergirtin
Daxwaz, rexne û peşneyarên xwe bişîn ser vê emailê: info@amude.de


copyright 2002 amude.de [ info@amude.de ]